informator medyczny

Zwichnięcie (łac. luxatio) - uszkodzenie, w którym dochodzi do chwilowej bądź trwałej utraty kontaktu powierzchni stawowych, przemieszczenie kości w torebce stawowej lub całkowite wyciągnięcie z niej kości. Zwichnięciu może towarzyszyć uszkodzenie struktur wewnątrzstawowych (więzadeł, chrząstki, łąkotek) oraz naciągnięcie bądź rozerwanie torebki stawowej. Staw jest niestabilny, a dodatkowo może dojść do uciskania tętnic lub nerwów. U noworodków spotyka się wrodzone podwichnięcie lub zwichniecie biodra, w przebiegu choroby zwanej dysplazja stawu biodrowego.

Stawy, które najczęściej ulegają zwichnięciom lub podwichnięciom to:

• staw ramienny,
• stawy palców,
• staw biodrowy,
• staw kolanowy,
• staw skroniowo-żuchwowy.

Przyczyny

• Urazy - nagłe zadziałanie siły powodującej przesunięcie powierzchni stawowych
• Porażenne - zwiotczenie mięśni stabilizujących staw
• Wrodzone - tzw. wrodzona dysplazja stawu powstała wskutek zaburzeń rozwojowych
• Patologiczne - wskutek uszkodzenia powierzchni stawowych przez proces zapalny lub nowotworowy

Objawy zwichnięcia

• Rozerwanie torebki stawowej
• Puchnięcie
• Silny ból
• Krwiak (siniak)
• Obrzęk

Objawy jak przy skręceniu i dodatkowo zniekształcenie obrysów stawu oraz brak ruchów czynnych. Skręcenia powstają na skutek przekroczenia fizjologicznego zakresu ruchu w danym stawie - uszkodzeniu ulegają części miękkie (torebka stawowa, więzadła).

Towarzyszy im:

• ból (spoczynkowy lub przy ruchach),
• obrzęk ("opuchlizna"),
• zasinienie (wylewy krwi),
• patologiczne zwiększenie zakresu ruchów (palec zgina się w drugą stronę).

Stłuczenia

Stłuczenie jest zamkniętym urazem tkanek miękkich, który powstaje pod wpływem działania czynników zewnętrznych. Stłuczeniem nazywamy uraz kończyn, powodujący przemieszczenie się końców kości, tworzących staw, wraz z uszkodzeniem więzadeł, ścięgien i mięśni. Do tego typu urazów dochodzi najczęściej podczas uprawiania sportu; zależnie od dyscypliny sportu uraz może dotyczyć kostki, kolana lub nadgarstka.

Objawy zwichnięcia i stłuczenia są podobne, jednak zwichnięcie jest bardziej bolesne i zazwyczaj wymaga nastawienia przez lekarza i dłuższego leczenia. Miejsce urazu jest spuchnięte, wrażliwe na dotyk i bolesne przy każdym ruchu. Na skórze pojawiają się często niebieskie, żółte i zielone plamy jako oznaki wylewu (siniaki).

Leczenie

Pierwsza pomoc w zwichnięciu - zimne okłady np. z lodu. Zwichnięcie powinien nastawić lekarz, manipulując kończyną tak, aby odtworzyć w odwrotnej kolejności mechanizm urazu. Ruchy mają być silne, ale również łagodne. Duże stawy nastawia w znieczuleniu ogólnym, małe (np. stawy palców)-w miejscowym. Po nastawieniu unieruchamia się staw w opatrunku gipsowym. Występują wtedy odpowiednie warunki dla gojenia się uszkodzonej torebki; zapobiega się również wtórnemu zwichnięciu. Zwichnięcia otwarte, nawykowe oraz przypadki z uszkodzeniem naczyń lub nerwów leczy się operacyjnie.

Zobacz też

• podwichnięcie
• skręcenie
• Zwichnięcie rzepki