informator medyczny

Zatrucie arszenikiem – najczęstsza przyczyna zatruć związkami arsenu. Od ok. 1000 lat arszenik był stosowany jako trucizna na gryzonie, ponieważ jest bezbarwny, bez smaku i zapachu.

Dawniej stosowany był do spędzenia płodu, często wywoływał śmiertelne zatrucie kobiety. Na przełomie XIX i XX wieku popularny był tonik - płyn Fowlera (Liquor Kalii arsenicosi) 1% roztwór arszeniku i węglanu potasu, stosowany w leczeniu np. chorób skóry. Środek ten przedawkowany powodował zatrucia przewlekłe.

Toksyczność arsenu i jego związków jest znacząco różna^[1]. Dawka toksyczna arszeniku wynosi około 10–50 mg, śmiertelna przy ostrym zatruciu 70–200 mg lub 1 mg/kg m.c./dzień^[2] (przy dużym zakresie tolerancji osobniczej). LD50 arszeniku wynosi 20 mg/kg masy ciała (wg innych źródeł ok. 30–35 mg/kg masy ciała).

Przy dostatecznie dużej dawce arszeniku do zgonu dochodzi już w ciągu kilku godzin.

Ostre zatrucie

• bóle brzucha
• nudności
• wymioty
• biegunka – gwałtowna, prowadząca do odwodnienia
• bóle głowy
• wylewy do mózgu
• utrata przytomności
• wstrząs
• śmierć

Podostre zatrucie

• zapalenie spojówek i błon śluzowych jamy nosowej i gardła
• utrata apetytu
• osłabienie
• obniżenie temperatury ciała

Przewlekłe zatrucie

W wypadku mniejszej dawki lub zatrucia przewlekłego objawy to nudności, wymioty, biegunka, później odwodnienie, ostra niewydolność nerek. Jeśli osoba zatruta przeżyje ten okres, pojawiają się objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka) i układu nerwowego (polineuropatie).

Inne częste objawy zatrucia przewlekłego to:

• zmiany skórne
• zapalenia błon śluzowych
• bóle brzucha
• biegunki
• niedokrwistość
• niedowłady i zaniki mięśni
• wypadanie włosów
• hiperpigmentacja skóry^[3]
• prążkowanie paznokci (pasma Meesa) i ich łamliwość.

Działanie kancerogenne

Sole arsenu mają także własności kancerogenne, dlatego po długim okresie utajenia może dojść do rozwoju nowotworów — np. skóry, układu oddechowego, wątroby.

Leczenie

• płukanie żołądka z dodatkiem magnezji palonej
• można dodać antidotum metallorum Sautera
• leczenie objawów zaburzeń wodno-elektrolitowych, obniżenia ciśnienia tętniczego itp
• BAL
• DMPS

Przypisy

1. ↑ Mathieu D., Mathieu-Nolf M., Germain-Alonso M., Neviere R., Furon D., Wattel F. Massive arsenic poisoning--effect of hemodialysis and dimercaprol on arsenic kinetics.. „Intensive care medicine”. 1 (18), ss. 47–50, 1992. PMID 1578049. 
2. ↑ Richard C. Dart: Medical toxicology. Philadelphia: Lippincott, Williams & Wilkins, 2003. ISBN 0-7817-2845-2. 
3. ↑ Israel Davidsohn, William D. James, John Bernard Henry, Timothy G. Berger, Clinical diagnosis by laboratory methods: Andrews' diseases of the skin: clinical dermatology. Philadelphia: Saunders Elsevier, 2006, s. 859. ISBN 0-7216-2921-0. 

Zobacz też

• trójtlenek arsenu (lek)
• upadek meteorytu w Peru w 2007