informator medyczny

Tyroksyna, tetrajodotyronina,T₄ – organiczny związek chemiczny, który obok trójjodotyroniny jest podstawowym hormonem produkowanym przez tarczycę.

Fizjologia

Produkcja

Wyjściowym substratem do wytwarzania tyroksyny jest aminokwas – tyrozyna. Tyroksyna jest produkowana, magazynowana i uwalniana przez komórki pęcherzykowe tarczycy. Tyroksyna będąca głównym hormonem produkowanym przez tarczycę jest uważana za prohormon.

Istotne znaczenie ma przemiana jakiej tyroksyna podlega w tkankach. Z cząsteczki tyroksyny usuwany jest jeden z atomów jodu (dejodynacja), od tego z której pozycji zależy efekt metaboliczny takiej modyfikacji. Jeżeli zostaje usunięty atom jodu z pozycji 5' powstaje najbardziej czynny metabolicznie hormon tarczycy – T3 (3,5,3'-trójjodotyronina), a gdy z pozycji 5 to powstaje rewers T3 (3,3',5'-trójjodotyronina, rT3).

Działanie fizjologiczne

Tyroksyna pobudza procesy utleniania w tkankach, pobudza rozpad tłuszczów do kwasów tłuszczowych i glicerolu, wzmaga wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego i jej zużycie przez komórki. Zwiększa także wydzielanie i efekty działania somatotropiny i glikokortykoidów, wpływa na czynność gruczołów płciowych. Hormon ten jest bardzo ważny dla rozwoju fizycznego i psychicznego młodych organizmów, wpływa również regulująco na laktację i rozród.

Tyroksyna jako lek

W leczeniu schorzeń endokrynologicznych i metabolicznych przebiegających z niedoborem tyroksyny, stosowany jest jej analog – L-tyroksyna (lewotyroksyna) w preparatach takich jak Euthyrox, Eltroxin, Letrox czy Novothyral.

Patologia

Niedobór tyroksyny

Niedoczynność tarczycy i wynikający z tego niedobór tyroksyny obniża podstawowy poziom przemiany materii, wywołuje obrzęk śluzowaty i zmniejsza aktywność psychomotoryczną.

Nadmiar tyroksyny

Nadczynność tarczycy występuje najczęściej w chorobie Gravesa-Basedowa. Objawami są: wytrzeszcz, nadpobudliwość, nerwowość, zwiększona męczliwość mięśni i tachyarytmia.

Przypisy

1. ↑ ^{1,0 1,1} Tyroksyna (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-06-24].
2. ↑ Tyroksyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
3. ↑ Tyroksyna – karta leku (DB00509) (ang.). DrugBank.
4. ↑ Tyroksyna (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-24].