informator medyczny

Schorzenia morzyskowe (schorzenia kolkowe, morzysko) – zespół około 30 różnych, choć zbliżonych etiologicznie i patogenetycznie jednostek chorobowych występujących u koni. Wszystkie są następstwem zaburzeń w przewodzie pokarmowym. Towarzyszy im ból, ujawniający się niepokojem zwierzętacia. Morzysko może mieć różne nasilenie – od bólu niezbyt silnego i szybko przemijającego, aż po ból ostry, kończący się śmiercią konia.

Przyczyny

Morzyska powodowane są różnymi czynnikami. Niektóre wynikają z nieprawidłowego utrzymania konia; inne bywają zupełnie niezależne od człowieka. Do najważniejszych przyczyn należą:

• Nieprawidłowy stan uzębienia konia (nierównomierne ścieranie pozostawione bez interwencji) – źle strawiona pasza zakłóca ruchy jelit;
• Nadmierne osłabienie, wyczerpanie oraz podekscytowanie konia mogące doprowadzić do zaburzeń perystaltyki jelit;
• Spożywanie zbyt dużej ilości soczystej zielonej paszy powodujące nadmierną produkcję gazów w układzie pokarmowym na skutek fermentacji;
• Spożywanie pęczniejącego ziarna lub innych pęczniejących pokarmów, które może spowodować ostre rozszerzenie żoładka;
• Zaniedbanie regularnego odrobaczania konia – larwy pasożytów mogą powodować tętniaki arterii, skutkujące zablokowaniem dopływu krwi i obumarciem fragmentu przewodu pokarmowego ^[1].
• Karmienie i pojenie konia w nieodpowiednim czasie, np. natychmiast po wyczerpującej pracy;
• Skarmianie paszy zepsutej – przegniłej, spleśniałej, skwaśniałej, zmarzniętej, zakurzonej, zanieczyszczonej piaskiem lub ziemią;
• Podawanie mokrej lub zagrzanej zielonki;
• Pozostawianie zgrzanego konia w przeciągu i na zimnie ^[2].

Warto pamiętać, że budowa przewodu pokarmowego konia uniemożliwa oczyszczanie żołądka przez wymiotowanie, co zapobiegałoby groźniejszym powikłaniom ^{[3] [4]}.

Objawy

Objawy morzyska u koni są zróżnicowane, zależą od natężenia bólu oraz długości trwania schorzenia. Przy wstępnym rozpoznaniu objawów, ważna jest znajomość typowego zachowania danego konia. Do najczęstszych objawów należą:

• nerwowość, osowiały wygląd,
• grzebanie nogą o podłoże, kopanie
• oglądanie się na słabizny (tylną część ciała),
• stanie na sztywno wyprostowanych nogach,
• pocenie się pomimo braku ruchu,
• częste kładzenie lub tarzanie się,
• zaparcie lub rzadki kał ^[1].

Leczenie

Jeśli u konia występują więcej niż dwa z wymienionych wyżej objawów, należy niezwłocznie wezwać lekarza weterynarii. Na podstawie wyników badań, lekarz decyduje o rodzaju leczenia – farmakologicznego lub chirurgicznego. W przypakach cięższych, gdy potrzebny jest zabieg chirurgiczny, czas jest najważniejszym czynnikiem powodzenia leczenia ^[1].

Rodzaje schorzeń morzyskowych

Do schorzeń morzyskowych zaliczamy:

• Ostre rozszerzenie żołądka;
• Nieżytowy skurcz jelit;
• Wzdęcie jelit cienkich;
• Zatkanie jelit ślepych;
• Zatkanie jelit cienkich;
• Zatkanie okrężnicy dużej;
• Zatkanie okrężnicy małej;
• Zaczopowanie jelit;
• Zakrzep i zator w tętnicy krezkowej;
• Przemieszczenie jelit;
• Colitis;
• Choroba wrzodowa.

Linki zewnętrzne

• Konie i my – Kolka u koni
• Vetopedia – Postępowanie diagnostyczne w schorzeniach kolkowych

Przypisy

1. ↑ ^{1,0 1,1 1,2} zob. Tim Hawcroft: Koń. Rasy, Pielęgnacja, Wychowanie, Tresura.. Warszawa: Wyd. Ania, 1983. ISBN 83-902474-2-9. 
2. ↑ Jarosław Suchorski: Jeździectwo. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1979. ISBN 83-09-00177-0. 
3. ↑ zob. Zbigniew Szemczak: Zimą koniom - siano!. Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego. [dostęp 2011-06-27].
4. ↑ zob. dr n. wet. Jacek Sikora: Choroby: Ostre rozszerzenie żołądka u koni. Konie i my. [dostęp 2011-06-27].