Powiązane leki
(opisy)

Flutamid (Flutamidum)

Fugerel (Flutamidum)

Prostide (Bicalutamidum)

Bicalutamide Apotex (Bicalutamidum)

Eligard (Leuprorelinum)

Estracyt (Estramustinum)

Prostadiag

Vitalia Urostat

Antiprost (Finasteridum)

Aprost (Finasteridum)

Tagi

stadium mezczyzna gruczol tkanka prostata krokowy chlonny cancer wezel przerzut

Fora dyskusyjne

zobacz Proszę o interpetację - rak przełyku (5)

zobacz twardy gruczoł krokowy ? (9)

zobacz Pulsowanie w okolicy krocza (1)

zobacz zapalenie gruczolu krokowego (0)

zobacz ból prostaty (4)

zobacz Zwężenie cewki? (0)

zobacz Zapalenie gruczołu krokowego (0)

zobacz Gruczoł krokowy problem. (4)

zobacz nowotwór ziarnisty płuc z przerzutami na węzły chłonne (1)

zobacz adenocarcinoma invasivum - co to jest ? (0)

zobacz przerzut do kości bez ogniska pierwotnego (1)

zobacz rak jądra - przerzut do węzłów chłonnych (9)

zobacz rozpoznanie mikroskopowe (1)

zobacz GUZ szyi (2)

zobacz Rak Mamy (1)

Informator Medyczny » Encyklopedia » Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowegochoroba nowotworowa gruczołu krokowego, występująca u 11% mężczyzn z rozpoznanym nowotworem i będąca przyczyną 9% zgonów z powodu chorób nowotworowych u mężczyzn.

Histologicznie najczęściej jest gruczolakorakiem (powyżej 75% przypadków) i częstość jej występowania zwiększa się z wiekiem, i tak u mężczyzn po 80 roku życia stwierdza się go w badaniach sekcyjnych w 80–90% przypadków, w większości jednak są to przypadki tak zwanego raka utajonego, który nie powoduje poważnych implikacji klinicznych i nie jest przyczyną zgonu. W zdecydowanej większości przypadków jest to rak silnie hormonozależny, jego wzrost pobudzają androgeny (ściślej testosteron).


Etiologia

Czynnikami rozwoju raka gruczołu krokowego są:

  • Predyspozycje dziedziczne: wystąpienie choroby u jednego krewnego I stopnia zwiększa ryzyko zachorowania dwukrotnie, wystąpienie raka u dwóch i więcej krewnych zwiększa to ryzyko nawet 10-krotnie . Raki o podłożu dziedzicznym rozwijają się wcześnie, nawet przed 55 rokiem życia.
  • Czynniki rasowe: najczęściej chorują Murzyni, najrzadziej przedstawiciele rasy żółtej w Azji południowo-wschodniej[1][2].
  • Dieta z dużą ilością nasyconych tłuszczów, białka, cholesterolu, natomiast z niską ilością selenu, witaminy E i witaminy D sprzyja rozwojowi raka gruczołu krokowego. Działanie ochronne przypisuje się diecie z dużą zawartością warzyw i owoców, produktów zbożowych (ogólnie dieta niskotłuszczowa), soi czy siemienia lnianego poprzez fitoestrogeny. Spożycie 30 g zmielonego siemienia dziennie spowodowało po miesiącu spadek o połowę tempa podziałów komórek nowotworowych [3].

Znaczenie w rozwoju raka prostaty może mieć prawdopodobnie wirus XMRV. Ekspresję jego białek wykazano w 23% raków prostaty u ludzi[4].


Przebieg kliniczny

Początkowo przez wiele lat rak rozwija się bezobjawowo. Uważa się, że w 3/4 przypadków jego rozwój rozpoczyna się w strefie obwodowej gruczołu krokowego (jest ona dostępna w trakcie badania per rectum). W miarę powiększania swojej objętości, powoduje objawy uciskowe sugerujące objawy łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, takie jak częstomocz, utrudnienie oddawania moczu i słaby strumień moczu, nagłe uczucie parcia na mocz i konieczność pilnego jego oddania. U mężczyzn poniżej 55 roku życia rak może się rozwijać bez ewidentnych cech przerostu gruczołu, czyli praktycznie bezobjawowo. W dalszym rozwoju przekracza barierę torebki narządu naciekając otaczające tkanki: pęcherzyki nasienne,moczowody oraz tkanki miękkie i kości miednicy małej.

Rak gruczołu krokowego daje przerzuty drogą:

  • naczyń krwionośnych — głównie do kości: kręgosłupa, miednicy, mostka, żeber, górne części kości udowych; rzadziej daje przerzuty do narządów miąższowych (wątroba, płuco, mózg);
  • drogą naczyń chłonnych do otaczających węzłów chłonnych (zasłonowych biodrowych i w późniejszym stadium zaawansowania — okołoaortalnych i pachwinowych).

Diagnostyka

W diagnostyce raka gruczołu krokowego można wymienić podstawową triadę diagnostyczną:

  • badanie per rectum — które w 75% przypadków pozwala na stwierdzenie twardych guzków zlokalizowanych w obrębie prostaty (w późniejszych okresach stwierdza się "deskowato" twardą prostatę w obrębie jednego lub obu płatów);
  • PSA — swoisty antygen sterczowy, którego poziom w surowicy krwi, przekraczając 4 ng/l, silnie sugeruje obecność raka (u młodszych mężczyzn poniżej 65 roku życia wartości powyżej 2 ng/l powinny być przyczyną dalszej diagnostyki);
  • transrektalna ultrasonografia z biopsją gruczołu krokowego z następczą oceną pobranego materiału według skali Gleasona oceniającej cechy architektoniki uzyskanych komórek; rozróżnia się 10 stopni skali Gleasona, gdzie stopnie 2–4 odpowiadają komórkom dobrze zróżnicowanym, 5–7 średnio zróżnicowanym, 8–10 komórkom źle zróżnicowanym; im wyższy stopień skali Gleasona, tym rokowanie gorsze;

oraz badania uzupełniające: tomografia komputerowa, NMR, PET, limfadenectomia zaotrzewnowa pozwalają na ocenę zaawansowania procesu i kwalifikację do skali TNM określającej stopień zaawansowania raka i warunkującą wybór metody leczenia.


Klasyfikacja TNM

  • T — guz pierwotny
    • Tx — nie można wypowiedzieć się co do guza pierwotnego
    • T0 — brak guza pierwotnego
    • T1 — guz niewyczuwalny per rectum i niewidoczny w badaniach obrazowych
      • T1a — stwierdzony przypadkowo w badaniach histopatologicznych i zajmuje mniej niż 5% ocenianej tkanki
      • T1b — jak wyżej, ale zajmuje ponad 5% ocenianej tkanki
      • T1c — stwierdzony w biopsji z powodu podwyższenia PSA
    • T2 — guz ograniczony do gruczołu krokowego
      • T2a — zajmuje mniej niż połowę 1 płata
      • T2b — zajmuje więcej niż połowę jednego płata
      • T2c — zajmuje oba płaty
    • T3 — guz naciekający poza torebkę gruczołu krokowego
      • T3a — guz nacieka poza torebkę gruczołu krokowego po jednej lub obu stronach
      • T3b — guz nacieka pęcherzyki nasienne
    • T4 — guz nieruchomy, naciekający inne narządy niż pęcherzyki nasienne (szyja pęcherza moczowego, odbytnica, mięśnie dźwigacze odbytu, ściana miednicy)
  • N — regionalne węzły chłonne
    • Nx — niemożliwa ocena węzłów chłonnych
    • N0 — brak przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych
    • N1 — obecne przerzuty w regionalnych węzłach chłonnych
  • M — obecność odległych (poza węzły chłonne regionalne) przerzutów
    • Mx — niemożliwa ocena odległych przerzutów
    • M0 — nie ma odległych przerzutów
    • M1 — obecne odległe przerzuty
      • M1a — przerzuty do węzłów chłonnych innych niż regionalne
      • M1b — przerzuty do kości
      • M1c — inna lokalizacja przerzutów

Leczenie

  • stadium T1–T2
    • prostatektomia radykalna, czyli zabieg całkowitego wycięcia gruczołu krokowego i pęcherzyków nasiennych z dostępu nadłonowego, kroczowego lub laparoskopowo.

Ten typ leczenia proponuje się u osób z przewidywanym co najmniej 10-letnim okresem przeżycia, czyli zwykle poniżej 75 roku życia.

Powikłaniem tej metody jest:

      • praktycznie w 50% zaburzenia erekcji wskutek uszkodzenia naczyń i nerwów
      • nietrzymanie moczu (5-8%)
      • zwężenie zespolenia pęcherzowo-cewkowego (7%)
      • przetoka moczowa
      • śródoperacyjna utrata krwi
  • stadium T3
    • jako uzupełnienie leczenia operacyjnego (lub u osób z przewidywanym krótkim czasem przeżycia, lub po wznowie po leczeniu operacyjnym) stosowana jest radioterapia.

Powikłania:

      • zapalenie pęcherza moczowego
      • zwężenie dróg moczowych
      • nietrzymanie moczu
      • zapalenie odbytnicy
      • przewlekła biegunka
      • zaburzenia erekcji (rzadziej niż w przypadku leczenia operacyjnego)
  • stadium T4
    • leczenie hormonalne polegające na wytworzeniu blokady androgenowej, czyli zablokowaniu wpływu androgenów na komórki raka gruczołu krokowego, co hamuje ich proliferację i przyspiesza ich apoptozę. Jest to typowy przykład leczenia paliatywnego, które nie ma wpływu na długość przeżycia, zmniejsza jedynie objawy zaawansowanej choroby i poprawia komfort życia.

Blokadę hormonalną można uzyskać dwoma sposobami:

Działania niepożądane tej metody:

Szczególne postępowanie

  • brachyterapia z zastosowaniem izotopu jodu-125 i palladu-103 jako źródła promieniowania. Szczególnie polecana w następującym stadium zaawansowania:
    • T1c – T2a, skala Gleasona < 7, PSA < 10, objętość gruczołu krokowego poniżej 50 cm³
  • "watchful waiting", czyli baczna obserwacja polegająca na wnikliwej obserwacji, powtarzaniu oznaczeń PSA oraz powtórnych biopsji u pacjentów z niskim zaawansowaniu nowotworu (T1c–T2a, Gleason < 6, PSA < 10) i wdrożeniu leczenia dopiero w przypadku progresji choroby. Umożliwia to uniknięcie ujemnych następstw radykalnych metod leczniczych.
  • metody eksperymentalne
    • krioterapia, czyli zamrażanie miejscowe do temp. –40,0 °C
    • leczenie skupioną wiązką ultradźwiękową o wysokiej intensywności stosowanej przez sondę doodbytniczą.

Dieta wysokotłuszczowa

Tłuszcze wielonienasycone omega 6 (obecne zwłaszcza w oleju roślinnym z soi, kukurydzy, słonecznika i innych olejach z nasion, w margarynie), np. kwas linolowy, stymulują wzrost nowotworów prostaty, przyśpieszają postęp histopatologiczny i zmniejszają przeżywalność pacjentów z rakiem prostaty przy niedostatku tłuszczów wielonienasyconych omega 3, podczas gdy tłuszcze wielonienasycone omega 3 (w oleju rybnym, ale również w lnianym i rzepakowym) mają odwrotne, pozytywne działanie[5].


Przypisy

  1. http://www.cancer.org/Cancer/ProstateCancer/OverviewGuide/prostate-cancer-overview-what-causes
  2. Prostate Cancer
  3. Demark-Wahnefried W. i współpracownicy. Flaxseed Supplementation (Not Dietary Fat Restriction) Reduces Prostate Cancer Proliferation Rates in Men Presurgery. „Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention”. 17 (3), ss. 3577-87, 2008. doi:10.1158/1055-9965.EPI-08-0008. PMID 19064574. 
  4. R. Schlaberg, DJ. Choe, KR. Brown, HM. Thaker i inni. XMRV is present in malignant prostatic epithelium and is associated with prostate cancer, especially high-grade tumors.. „Proc Natl Acad Sci U S A”. 106 (38), ss. 16351–6, Sep 2009. doi:10.1073/pnas.0906922106. PMID 19805305. 
  5. Yong Q. Chen. Modulation of prostate cancer genetic risk by omega-3 and omega-6 fatty acids. „The Journal of Clinical Investigation”, ss. 1866–1875, 2007. American Society for Clinical Investigation. doi:10.1172/JCI31494. 1890998 (ang.). [dostęp 2008-11-30]. 

Bibliografia


Linki zewnętrzne



Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Rak_gruczo%C5%82u_krokowego

Artykuły Wikipedii dotyczące medycyny, weterynarii i tematów pokrewnych nie mogą być traktowane jako porada medyczna ani jako opinia medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu zdrowotnego lub sposobu leczenia. Nawet jeżeli opis zawarty w artykule jest zgodny z aktualną wiedzą medyczną, może nie mieć zastosowania do konkretnego przypadku chorobowego, objawów czy terapii.

książki

Prostata Prostata
 
100 pytań i odpowiedzi na temat raka gruczołu krokowego 100 pytań i odpowiedzi na temat raka gruczołu krokowego
 
Zdrowa prostata. Zwięzły poradnik opracowany przez specjalistów z Kliniki Mayo Zdrowa prostata. Zwięzły poradnik opracowany przez specjalistów z Kliniki Mayo
 
Choroby przyzębia. Zapobieganie, diagnostyka i leczenie Choroby przyzębia. Zapobieganie, diagnostyka i leczenie
 
Encyclopedic Reference of Cancer Encyclopedic Reference of Cancer
 
Twoja prostata Twoja prostata
 
Chirurgia endokrynologiczna Chirurgia endokrynologiczna
 
Granat owoc życia Granat owoc życia