informator medyczny

QALY (z ang. quality-adjusted life year) - ilość lat życia skorygowana jego jakością^[1]. Metoda ta stanowi jedną z prób analizy użyteczności procedur medycznych w służbie zdrowia.

Zasady wyliczania QALY

QALY opiera się na (1) liczbie lat zyskanej dzięki danej interwencji medycznej oraz (2) jakości życia uzyskanych lat. Wynik jest uzyskiwany poprzez pomnożenie obu współczynników.

Pierwsza zmienna oznacza ilość lat, o które wydłużone zostanie życie pacjenta dzięki danej procedurze (na przykład jeśli będzie to 7 lat, współczynnik ten wyniesie 7).

Druga zmienna oznacza subiektywne odczucie satysfakcji z życia w skali od 0 (śmierć) do 1 (pełne zdrowie). Uwzględnia ona w sposób spójny status zdrowotny, psychospołeczny oraz socjologiczny badanej osoby. Uzyskuje się ją pytając pacjenta na ile lat życia w pełnym zdrowiu zamieniłby 10 lat życia przy obecnym stanie zdrowia? Przykładowo, jeśli osoba sparaliżowana wolałaby żyć 1 rok w całkowitym zdrowiu (zamiast 10 lat przy obecnym stanie zdrowia) to stan zdrowia ma dla niej wartość 0,1^[2].

Wydłużenie życia chorego o 6 lat przy jego wartości 0,3 daje zysk 1,8 QALY (6*0,3). Warto zauważyć, że wydłużając życie o mniejszą ilość lat, ale za to bardziej poprawiając jego jakość można uzyskać wyższy wskaźnik QALY. Jest to sposób umożliwiający porównywanie różnych procedur medycznych.

Ekonomia

Przy porównywalnych wynikach QALY kilku procedur medycznych wybierana powinna zostawać ta, która kosztuje najmniej. W tym kontekście jednostki te odgrywają rolę w analizie ekonomicznej.

W szerszym aspekcie jednostki QALY są wykorzystywane w metodzie CEA (cost-effectiveness analysis).

Celem analizy kosztów-użyteczności jest określenie, jakiej różnicy kosztów porównywanych programów odpowiada różnica w zyskanych latach życia skorygowanych o jakość. Służy do tego tzw. inkrementalny współczynnik kosztów-użyteczności (ICUR – ang. Incremental Cost-Utility Ratio).

W przypadku, gdy program ochrony zdrowia A jest droższy, ale przynosi lepsze wyniki kliniczne niż program B, ICUR wskazuje, jaki jest dodatkowy koszt uzyskania dodatkowego roku życia w pełnym zdrowiu w przypadku zastąpienia programu B programem A.

Kontrowersje

Ocena skuteczności leczenia metodą QALY jest dyskusyjna. Część osób ma wątpliwości, czy etyczne jest przekładanie jakości życia nad jego długość. Analiza użyteczności życia powinna być interpretowana ostrożnie, choćby z powodu zmienności wyników u tego samego chorego w obrębie czasu. Ponadto w ankietach, które często są wykorzystywane do ustalania jakości życia przy danym schorzeniu, wyłącznie osoby zdrowe przekładają jakość życia nad czas jego trwania^[3].

Zobacz też

• Wskaźnik DALY
• Medycyna oparta na faktach (EBM)

Przypisy

1. ↑ QALY - Słownik terminów - Zdrowie Polaków
2. ↑ Wartość 0,1 uzyskano w następujący sposób - chory woli żyć 1 rok zamiast 10 lat = 10% = 0,1
3. ↑ Ile kosztuje życie? – Adam Leszczyński

Bibliografia

• Problems and solutions in calculating quality-adjusted life years (QALYs)
• Choroby wewnętrzne : podręcznik multimedialny oparty na zasadach EBM, [T. 2]. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2006, ss. 2341-2345. ISBN 83-7430-069-8. 
• Czech: Farmakoekonomika. Ekonomiczna ocena programów ochrony zdrowia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawakiej, 2004. 
• Orlewska, Nowakowska: Farmakoekonomika dla studentów i absolwentów akademii medycznych. Poznań: Wydawnictwo Akademii Medycznej w Poznaniu, 2004. 
• Wytyczne przeprowadzania oceny technologii medycznych (HTA). 2007.