informator medyczny

Pomostowanie aortalno-wieńcowe (ang. Coronary Artery Bypass Graft, CABG) – operacja kardiochirurgiczna wszczepienia pomostów naczyniowych (tzw. by-passów) omijających miejsce zwężenia w tętnicy wieńcowej stosowana w niektórych przypadkach zawału serca i zaawansowanej choroby wieńcowej.

Wytworzenie sztucznych połączeń między tętnicą główną (aortą), a tętnicami wieńcowymi omijających miejsca zwężenia zapewnia poprawę ukrwienia niedokrwionego obszaru mięśnia sercowego.

Technika

Jako materiał do utworzenia by-passu można zastosować np. żyłę odpiszczelową (ang. saphenous vein, SV) pobraną z podudzia chorego, tętnicę piersiową wewnętrzną lewą (ang. left internal mammary artery, LIMA) lub prawą (ang. right internal mammary artery, RIMA), a w wybranych przypadkach tętnicę promieniową (ang. radial artery, RA) pobraną z przedramienia lub sztuczne naczynie.

Operacja ta została po raz pierwszy przeprowadzona przez argentyńskiego kardiochirurga René Favaloro w Cleveland Clinic w późnych latach 60. XX wieku^[1]. Obecnie przeprowadza się około 800 000 CABG rocznie na świecie, z czego ponad 500 000 w samych Stanach Zjednoczonych. W 2004 roku przeszedł ją Bill Clinton^[2].

Przeprowadzono również badania, które udowodniły przydatność tętnicy żołądkowo sieciowej lewej oraz tętnicy nabrzusznej dolnej jako pomostu aortalno-wieńcowego natomiast nie są one wykorzystywane rutynowo.

Obecnie do tego typu leczenia kwalifikowani są chorzy z chorobą wielonaczyniową, sporadycznie jednonaczyniową, u których nie można uzyskać poprawy ukrwienia mięśnia sercowego poprzez wykonanie angioplastyki wieńcowej. U pacjentów z chorobą (zwężeniami) wielu naczyń wieńcowych (stwierdzona w badaniu koronarograficznym choroba trójnaczyniowa) angioplastyka (PTCA) może być obarczona wyższym ryzykiem niż operacja pomostowania aortalno-wieńcowego, a badania wskazują na przewagę w efektywności CABG nad PTCA^[3].

W ostatnich latach coraz częściej wprowadza się do leczenia chirurgicznego choroby wieńcowej procedury operacyjne cechujące się mniejszą inwazyjnością, uzyskiwaną brakiem konieczności zatrzymania krążenia (tzw. operacje na bijącym sercu) lub minimalizowaniu pola operacyjnego:

• pomostowanie tętnic wieńcowych bez użycia krążenia pozaustrojowego (ang. off-pump coronary artery bypass, OPCAB),
• małoinwazyjne pomostowanie tętnic wieńcowych (ang. minimally invasive direct coronary artery bypass, MIDCAB),
• chirurgia naczyń wieńcowych poprzez ograniczony dostęp (ang. port access coronary artery bypass, PACAB),
• roboty kardiochirurgiczne (ang. totally endoscopic coronary artery bypass, TECAB),
• hybrydowe leczenie choroby wieńcowej, czyli łączenie zabiegów rewaskularyzacji przezskórnej, z którąś z powyższych metod.

Operacja ta, pomimo iż na przestrzeni lat stała się wręcz rutynową przy wielonaczyniowej chorobie wieńcowej i odsetek zgonów zmalał z 50% w latach 60. XX wieku do 3-5% w wieku XXI wciąż jest operacją bardzo skomplikowaną (wiąże się zatrzymaniem akcji serca i podłączeniem podczas operacji do płucoserca). Pacjent po CABG musi przechodzić długotrwałą rehabilitację i ściśle stosować się do zaleceń obejmujących:

• systematyczne i dożywotnie zażywanie leków (m.in. przeciwzakrzepowych),
• całkowity zakaz palenia tytoniu (i unikane narażenia na dym tytoniowy),
• limit symetrycznego obciążenia (do 3,5 kg na stronę),
• zakaz obciążenia asymetrycznego, np. noszenie teczki,
• zakaz podciągania lub odpychania się rękami podczas wstawania lub siadania,
• zakaz rozwierania ramion ponad 90 stopni,
• unikanie nadmiernego skręcania i zginania ciała,
• zakaz wstrzymywania oddechu podczas wysiłku,
• unikanie ruchów związanych z unoszeniem rąk ponad głowę (np. zdejmowanie rzeczy z górnych półek),
• zakaz prowadzenia pojazdów przez okres 2 miesięcy po operacji.

Przypisy

1. ↑ Captur G, Favaloro R. Memento for René Favaloro. „Tex Heart Inst J”. 31. 1, ss. 47-60, 2004. PMID 15061628. 
2. ↑ John King, Sam Feist: Clinton 'recovering normally' after bypass (ang.). cnn.com. [dostęp 2010-06-04].
3. ↑ Coronary artery bypass surgery versus percutaneous coronary intervention with stent implantation in patients with multivessel coronary artery disease (the Stent or Surgery trial): a randomised controlled trial. „Lancet”. 360 (9338), ss. 965-970, 2002-10-28. doi:10.1016/S0140-6736(02)11078-6. PMID 12383664 (ang.). 

Bibliografia

• Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie. Andrzej Szczeklik (red.). T. I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, ss. 176-179. ISBN 8374300310.