Tagi

cech mechanizm projekcja atrybut osobowosc poczuc podejrzliwosc paranoiczny diagnostyczny wlasny

Fora dyskusyjne

zobacz dziwny problem... (1)

zobacz co jest ze mna? (20)

zobacz Problemy z mamą od lat (7)

zobacz Od lat nierozwiązane problemy i zniszczona osobowość (8)

zobacz Terapia grupowa DDA (0)

zobacz Terapia grupowa zaburzeń odżywiania (0)

zobacz Prosze o interpretacje USG serca (0)

zobacz Badania refundowane z nfz (4)

zobacz Zdjecie RTG płuc (0)

zobacz cień w płucu (8)

zobacz środowisko jonowe neuronu (0)

zobacz problem naukowy a nie zdrowotny prosze o odp. (0)

zobacz śluz podczas tabletek anty (2)

zobacz zapalenie płuc, ścieżka kliniczna (0)

zobacz niewydolność krążenia (2)

Informator Medyczny » Encyklopedia » Osobowość paranoiczna

Osobowość paranoiczna

Osobowość paranoiczna
ICD-10 F60.0
Paranoiczne zaburzenie osobowości
DSM-IV 301.0
MedlinePlus 000938
MeSH D010260

Osobowość paranoiczna - zaburzenie osobowości, w którym występuje chłód emocjonalny, wycofywanie się z kontaktów z innymi, wrogość, nadmierna podejrzliwość, nadmierna wrażliwość na lekceważenie i krytykę, niezdolność do wybaczania urazy.


Kryteria diagnostyczne (objawy)

Kryteria diagnostyczne ICD-10

  • wrażliwość na niepowodzenia i odrzucenie
  • tendencja przeżywania długotrwale przykrości
  • podejrzliwość, ujmowanie obojętnych działań otoczenia jako wrogich lub pogardliwych
  • sztywne poczucie własnych praw
  • podejrzenia dotyczące wierności (partnerów i przyjaciół)
  • przecenianie własnego znaczenia
  • pochłonięcie wyjaśnieniami wydarzeń

Kryteria diagnostyczne DSM-IV

  • pozbawiona wystarczających podstaw podejrzliwość, że inni nas wykorzystują, krzywdzą lub oszukują,
  • zaabsorbowanie bezpodstawnymi wątpliwościami co do lojalności przyjaciół lub wspólników i co do tego, czy są oni godni zaufania
  • niechęć do zwierzania się innym, spowodowana nieuzasadnionym lękiem, że informacje te zostaną użyte przeciw nam w złych intencjach
  • odczytywanie ukrytych, poniżających lub groźnych znaczeń z niezłośliwych uwag lub zdarzeń
  • ciągłe noszenie urazów, czyli niewybaczanie zniewag, krzywd lub afrontów
  • dostrzeganie ataków na nasz charakter czy reputację, które zwykle nie są widoczne dla innych, oraz szybkie reagowanie na nie gniewem lub przechodzeniem do kontrataku
  • powtarzające się nieusprawiedliwione podejrzenia dotyczące wierności współmałżonka lub partnera seksualnego

Atrybuty osobowości paranoicznej

Atrybuty te charakteryzują funkcjonowanie osobowości paranoicznej:

  • czynności ekspresyjne - obronna;
  • funkcjonowanie interpersonalne - prowokacyjna;
  • styl poznawczy - podejrzliwy;
  • obraz ja - nienaruszalne;
  • reprezentacje obiektów - niezmienne;
  • główny mechanizm obronny - projekcja;
  • organizacja morfologiczna - nieelastyczna;
  • nastrój/temperament - gniewny.

Odmiany osobowości paranoicznej według DSM-IV

  • fanatyczna (z cechami osobowości narcystycznej),
  • zrzędliwa (z cechami osobowości negatywistycznej),
  • wyizolowana (z cechami osobowości unikającej),
  • zatwardziała (z cechami osobowości kompulsyjnej),
  • złośliwa (z cechami osobowości sadystycznej).

Cechy związane z osobowością paranoiczną według Blaney

  • nieufność,
  • podejrzliwość,
  • czujność,
  • cynizm
  • rywalizacyjność (porównywanie się z innymi),
  • poczucie krzywdy,
  • zazdrość,
  • nadwrażliwość na krytykę,
  • przepełnienie złością,
  • mściwość,
  • ostrożność,
  • niezachwiane przekonania,
  • zazwyczaj brak poczucia humoru,
  • dychotomiczne myślenie,
  • samowystarczalność,
  • zadufanie,
  • przekonanie o własnej wyższości,
  • usprawiedliwienie samego siebie.

Etiologia osobowości paranoicznej (wybrane poglądy)

Freud: Pierwotnie paranoja była obroną przed nieświadomymi pragnieniami homoseksualnymi a jej głównym mechanizmem była projekcja. Później badacz zmienił pogląd i uznał, iż jej przyczyną jest pragnienie uznania pocieszenia ze strony rodzica tej samej płci (mylone z homoseksualnością).

Ferenczi: Charakter paranoiczny wyrasta z sadyzmu analnego związany jest z obroną własnej autonomii skojarzonej z treningiem czystości.

Kernberg: Dominuje mechanizm rozszczepienia-"ja"dobre-"inni"złe-stąd tez osoba funkcjonująca na takim poziomie doświadcza ciągłych zmian emocji. Reprezentacja siebie i innych jest całkowicie podzielona na dobre i złe. Nie ma nic pośrodku oraz nie ma możliwości posiadania obydwu atrybutów: dobra i zła. Charakterystyczny jest mechanizm projekcji nawiązując do projekcji można zauważyć iż negatywne uczucia wewnątrz "ja" spostrzegane są jako pochodzące z zewnątrz. Ponieważ ich źródłem jest sam człowiek-nie można się ich pozbyć uciekając przed nimi. Skłonność do ksobnej rekonstrukcji rzeczywistości.

McWilliams: Duże znaczenie odgrywa krytyka i ośmieszanie, pełnienie funkcji kozła ofiarnego, obarczanie cechami, do których rodzina nie chce się przyznać.

Seaters: pragnienie odwetu

Cameron: krzywdzone dziecko staje się potem nadmiernie wyczulone na sygnały wrogości, pogardy, krytyki, oskarżeń.

Sullivan: Dwa czynniki powodujące rozwój paranoicznej osobowości: a)silne poczucie zagrożenia spowodowane jakimś defektem-rzeczywistym bądź urojeniowymi b)rzutowanie winy za ów defekt na innych ludzi. Mechanizm stanowią: doznane krzywdy oraz silne poczucie niepewności lub/oraz poczucie niższości. Podstawowymi strategiami działania w kontaktach interpersonalnych osoby paranoicznej są: autonomia, kontrola i racjonalność.


Zobacz też


Bibliografia

  1. A. Jakubik - Zaburzenia osobowości
  2. T. Millon - Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie
  3. L. Cierpiałkowska - Psychologia zaburzeń osobowości


Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Osobowo%C5%9B%C4%87_paranoiczna

Artykuły Wikipedii dotyczące medycyny, weterynarii i tematów pokrewnych nie mogą być traktowane jako porada medyczna ani jako opinia medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu zdrowotnego lub sposobu leczenia. Nawet jeżeli opis zawarty w artykule jest zgodny z aktualną wiedzą medyczną, może nie mieć zastosowania do konkretnego przypadku chorobowego, objawów czy terapii.

książki

Terapia poznawcza zaburzeń osobowości Terapia poznawcza zaburzeń osobowości
 
Zaburzenia osobowości Zaburzenia osobowości
 
Delikatny masaż dziecka Delikatny masaż dziecka
 
Gdy dziecko nie chce spać Gdy dziecko nie chce spać
 
Rozkosze odchudzania Rozkosze odchudzania
 
Choroba Alzheimera Choroba Alzheimera
 
Zdrowiej! Pokonaj lęk i depresję Zdrowiej! Pokonaj lęk i depresję
 
Hormonoterapia raka piersi Hormonoterapia raka piersi