informator medyczny

Nerw trójdzielny (łac. nervus trigeminus) – V nerw czaszkowy, największy wśród nich. Jest nerwem I łuku skrzelowego. Ma charakter mieszany (czuciowo-ruchowy).

Źródła włókien

• włókna czuciowe – komórki pseudojednobiegunowe zwoju trójdzielnego ; ich aksony tworzą część większą i wnikają do jąder czuciowych pnia mózgu:
  • jądra pasma śródmózgowego – czucie proprioceptywne
  • jądro główne nerwu trójdzielnego – czucie protopatyczne (dotyk, ucisk nieprecyzyjny) (w moście)
  • jądra pasma rdzeniowego – czucie epikrytyczne (bólu, ciepła zimna)
• włókna ruchowe – jądro ruchowe nerwu trójdzielnego (w moście); kierują się wyłącznie do nerwu żuchwowego V₃

Przebieg i zakres unerwienia

Nerw wychodzi z mózgowia w przednio-bocznej części mostu dwoma korzeniami: częścią większą (czuciową) i częścią mniejszą (ruchową). Oba korzenie dochodzą do szczytu piramidy kości skroniowej, gdzie w wycisku nerwu trójdzielnego tworzą zwój trójdzielny (troisty, Gassera). Od zwoju odchodzą 3 gałęzie:

Nerw oczny (V₁)

Nerw oczny (V₁) jest nerwem czuciowym, unerwia oko i oczodół; opuszcza jamę czaszki przez szczelinę oczodołową górną; dzieli się na 3 gałęzie końcowe:

• nerw łzowy – unerwia gruczoł łzowy
• nerw czołowy – unerwia zatokę czołową, skórę czoła, powiekę górną
  • nerw nadbloczkowy
  • nerw nadoczodołowy
• nerw nosowo-rzęskowy – unerwia przyśrodkowy kąt oka

Nerw szczękowy (V₂)

Nerw szczękowy (V₂) jest nerwem czuciowym, unerwia okolice szczęki; opuszcza jamę czaszki przez otwór okrągły; oddaje 3 gałęzie końcowe:

• nerw jarzmowy – unerwia okolicę policzka
• nerw podoczodołowy – unerwia zatokę szczękową, a za pośrednictwem nerwu zębodołowego górnego zęby i dziąsła górne.
  • splot zębowy górny – unerwia zęby i dziąsła szczęki
• nerwy skrzydłowo podniebienne – zaopatrują podniebienie twarde, gardło, oczodół i jamę nosową (gałęzie zwojowe nerwów skrzydłowo-podniebiennych – do zwoju skrzydłowo-podniebiennego)

Nerw żuchwowy (V₃)

Nerw żuchwowy (V₃) jest nerwem czuciowo-ruchowym, unerwia czuciowo okolice żuchwy i skroni oraz ruchowo mięśnie żucia; opuszcza jamę czaszki przez otwór owalny; oddaje gałęzie:

• grupa przednia
  • nerw policzkowy – unerwia skórę i śluzówkę policzka
  • nerw żwaczowy – unerwia mięsień żwacz
  • nerwy skroniowe głębokie – unerwiają mięsień skroniowy
  • nerw skrzydłowy boczny – unerwia mięsień skrzydłowy boczny dolny i mięsień skrzydłowy boczny górny
  • nerw skrzydłowy przyśrodkowy – unerwia mięsień skrzydłowy przyśrodkowy
• grupa tylna
  • nerw uszno-skroniowy – unerwia staw skroniowo-żuchwowy, skórę skroni i małżowinę uszną; prowadzi włókna pozazwojowe przywspółczulne do ślinianki przyusznej
  • nerw językowy – unerwia czuciowo 2/3 przednie języka
  • nerw zębodołowy dolny
    • nerw żuchowowo-gnykowy – unerwia mięsień żuchwowo-gnykowy i brzusiec przedni mięśnia dwubrzuścowego (mięśnie szyi)
    • nerw bródkowy – unerwia skórę okolicy bródkowej i śluzówkę wargi dolnej
    • splot zębowy dolny – unerwia zęby i dziąsła żuchwy

Bibliografia

• Adam Krechowiecki, Florian Czerwiński: Zarys anatomii człowieka. Szczecin: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004. ISBN 83-200-3362-4. 
• Witold Woźniak (red.), Anatomia człowieka, Wydanie II, Urban & Partner, Wrocław 2003 ISBN 83-87944-22-X