informator medyczny

Nerw kulszowy (łac. n. ischiadicus) - najpotężniejszy nerw ludzkiego ciała, zaopatruje on całą stopę, goleń i grupę tylną mięśni uda. Stanowi grube na pół centymetra pasmo, szerokości około 1,5 cm, odchodzące od wszystkich nerwów, które tworzą splot krzyżowy.

Przebieg

Wychodzi z okolicy kulszowej splotu krzyżowego. Zbudowany jest z 2 składników- piszczelowego i strzałkowego, które połączone są wspólnym nanerwiem. Miednicę mniejszą opuszcza przez otwór podgruszkowaty i układa się na powierzchni tylnej mięśni krótkich, odpowiadających za obracanie uda, w połowie odległości między guzem kulszowym i krętarzem większym.

Po wyjściu spod brzegu mięśnia pośladkowego wielkiego nerw leży bezpośrednio pod powięzią i może tu być badany palpacyjnie. W przypadku zapalenia nerwu kulszowego (rwy kulszowej, ischias) uciśnięcie go w tym miejscu wywołuje silny ból. W dalszym przebiegu na udzie układa się między mięśniem przywodzicielem wielkim i grupą tylną mięśni uda. Dochodząc do dołu podkolanowego, leży do tyłu od żyły i tętnicy podkolanowej, a więc bardziej powierzchownie.

Ze względu na to, że nerw kulszowy przebiega przez okolice stawu biodrowego i kolanowego, przy ruchach kończyny zmienia się stan jego napięcia. Zginając staw biodrowy przy wyprostowanym stawie kolanowym, napinamy nerw kulszowy. W przypadku stanów zapalnych jest on szczególnie wrażliwy na urazy mechaniczne i przy biernych ruchach kończyny, ustawianej w opisany sposób, wykazuje silną bolesność (objaw Lasègue'a). Odwrotnie - przy wyprostowanym udzie i zgiętym kolanie nie jest on napięty, i to położenie jest dla nerwu pozycją spoczynkową.

Na różnej wysokości nerw kulszowy dzieli się na dwa pnie:

• większy, stanowiący jego przedłużenie, nerw piszczelowy,
• słabszy, przechodzący na boczną stronę goleni, nerw strzałkowy wspólny.

Podział może nastąpić jeszcze w okolicy miednicy i nerw strzałkowy może przebijać mięsień gruszkowaty, podczas gdy nerw piszczelowy przechodzi przez otwór podgruszkowaty. Przy niskim podziale nerwu kulszowego gałęzie zaopatrujące udo odchodzą od pnia nerwu. Jego część piszczelowa unerwia zginacze stawu kolanowego, z wyjątkiem głowy krótkiej mięśnia dwugłowego uda, oraz część przywodziciela wielkiego, przyczepiająca się na kłykciu przyśrodkowym kości udowej. Od części strzałkowej nerwu odchodzą gałęzie do głowy krótkiej mięśnia dwugłowego i do stawu kolanowego.

Porażenie

Porażenie pnia nerwu kulszowego prowadzi do bardzo ciężkich następstw. Chodzenie jest bardzo utrudnione; znacznie upośledzone jest zginanie w stawie kolanowym oraz obrót na zewnątrz w stawie biodrowym, a całkowicie zniesione są wszystkie ruchy stopy. Podczas chodzenia chory wyrzuca do przodu wyprostowaną w stawie kolanowym kończynę jak szczudło, przy czym opuszczona stopa chwieje się w stawach skokowych oraz suwa na podłożu.

Linki zewnętrzne

• Nerw kulszowy w bazie Gray Anatomy