informator medyczny

Nadwrażliwość pokarmowa (dawniej niepożądane reakcje po spożyciu pokarmu^[1]) – nieprawidłowa reakcja organizmu na pokarmy, które dla zdrowych osób są nieszkodliwe.

Reakcje nadwrażliwości pokarmowych można podzielić ze względu na mechanizm powstawania^[1][2]:

• immunologiczny
  • reakcje IgE-zależne (typ I nadwrażliwości)
  • reakcje IgE-niezależne (typy II–IV)
• nieimmunologiczny (dawniej nietolerancja pokarmowa)

Alergie pokarmowe

Nietolerancja pokarmowa IgG-zależna

W przypadku nadwrażliwości typu III kompleksy immunologiczne aktywują układ dopełniacza, co prowadzi m.in. do powstania stanu zapalnego. Gromadzące się w miejscu zapalenia komórki systemu odpornościowego uwalniają wolne rodniki tlenowe i inne substancje, które mogą uszkadzać prawidłowe tkanki. Mechanizmy te są korzystne, gdy uruchamiane są przez antygeny organizmów zakaźnych i prowadzą do zwalczenia infekcji. Te same mechanizmy mogą przynosić szkody, gdy skierowane są przeciwko własnym tkankom (autoimmunizacja), lub przeciwko egzogennym substancjom, które same nie stanowią zagrożenia dla prawidłowego funkcjonowania organizmu – np. przeciwko antygenom pokarmowym. Człowiek może odczuwać dolegliwości zdrowotne, gdy stężenie kompleksów immunologicznych osiągnie wartości przekraczające zdolności organizmu do kompensacji skutków ich obecności. Procesy zapalne rozwijają się w przez wiele godzin lub dni od kontaktu z antygenem prowokującym reakcje nadwrażliwości typu III. Z tego powodu identyfikacja pokarmów przyczyniających się do rozwoju zaburzeń zdrowotnych bywa trudna i niepewna. W przypadku utrzymujących się objawów, których prawdopodobną przyczyną jest nietolerancja pokarmowa, często zaleca się dietę eliminacyjną polegającą na zaniechaniu spożywania szeregu składników pokarmowych, a po osiągnięciu poprawy zdrowia stopniowym przywracaniu odstawionych pokarmów. Ta uciążliwa, czasochłonna i nieprecyzyjna metoda prób i błędów stała się prostsza i efektywniejsza, gdy zaproponowano, aby eliminację szkodzących pokarmów z diety oprzeć na wynikach badania poziomu przeciwciał klasy IgG specyficznych dla określonych antygenów pokarmowych.

Przykłady dolegliwości mogących mieć podłoże w nietolerancji pokarmowej IgG zależnej:

• migrena^[3][4]
• fibromialgia^[5][6]
• zespół jelita drażliwego^[7]
• wiele objawów o charakterze przewlekłym^[8]

Niealergiczna nadwrażliwość pokarmowa

Do nietolerancji pokarmowych o podłożu nieimmunologicznym zalicza się zaburzenia trawienia składników pokarmowych^[9], np.:

• nietolerancję laktozy
• nietolerancję skrobi
• wrodzony niedobór sacharazy, z którym zawsze współwystępuje niedobór izomaltazy
• pierwotną nietolerancję monosacharydów

Przypisy

1. ↑ ^{1,0 1,1} Choroby wewnętrzne : podręcznik multimedialny oparty na zasadach EB. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005, s. 991. ISBN 83-7430-031-0. 
2. ↑ Wybrane zagadnienia z pediatrii: podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy. Tom II.. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2004, s. 311. ISBN 83-233-1858-1. 
3. ↑ R. Leira, R. Rodríguez. Diet and migraine. „Revista de Neurologia”. 24, ss. 534–8, 1996. 
4. ↑ T. Rees, i inni. A prospective audit of food intolerance among migraine patients in primary care clinical practice. „Headache Care”. 2, ss. 105–110, 2005. 
5. ↑ S. Eneström, i inni. Dermal IgG deposits and increase of mast cells in patients with fibromyalgia – relevant findings or epiphenomena?. „Scandinavian Journal of Rheumatology”. 26, ss. 308–13, 1997. 
6. ↑ M. Krause. ) IgG-mediated food allergy as trigger of fibromyalgia complaints and the influence of an elimination diet. MD degree dissertation. . Medical Faculty of Ludwig Maximilian University, Munich, Germany. 
7. ↑ W. Atkinson, i inni. Food elimination based on IgG antibodies in irritable bowel syndrome: a randomised controlled trial. „Gut”. 53, ss. 1459–64, 2004. 
8. ↑ Geoffrey Hardman, Gillian Hart. Dietary advice based on food-specific IgG results. „Nutrition & Food Science”. 37, ss. 16–23, 2007. Emerald Group Publishing Limited. doi:10.1108/00346650710726913. ISSN 0034–6659. 
9. ↑ Jacek Z. Mrukowicz: Alergiczne zapalenie jelita cienkiego i enteropatia w alergii pokarmowej. W: Stanisław J. Konturek (red.): Gastroenterologia i hepatologia kliniczna. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 272. ISBN 83-200-3188-5. 

Bibliografia

• V. Marinkovich. Specific IgG antibodies as markers of adverse reactions to foods.. „Monogr Allergy”. 32, ss. 221–5, 1996. PMID 8813204. 
• Krzysztof Fyderek: Zaburzenie trawienia i wchłaniania węglowodanów. W: Stanisław J. Konturek (red.): Gastroenterologia i hepatologia kliniczna. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, ss. 290–1. ISBN 83-200-3188-5.