informator medyczny

Leki przeciwtarczycowe (inna nazwa tyreostatyki) są to grupa leków o różnej budowie chemicznej i różnym mechanizmie działania, których wspólną cechą jest hamowanie syntezy i wydzielania tyroksyny i są używane w leczeniu nadczynności tarczycy.

W Polsce stosowane są następujące preparaty:

• propylotiouracyl (nazwa handlowa Thyrosan, Propycil)
• tiamazol (nazwa handlowa Metizol)
• metylotiouracyl (nazwa handlowa Methylthiouracil)

Zastosowanie

Leczenie nadczynności tarczycy

Działania niepożądane

• układ pokarmowy – nudności, wymioty, metizol dodatkowo uszkodzenie wątroby
• układ krwiotwórczy – leukopenia, agranulocytoza, plamica małopłytkowa
• inne objawy – łysienie, skórne odczyny alergiczne, bóle mięśni i stawów, gorączka, powiększenie tarczycy

Przeciwwskazania

• ciąża
• schorzenia nerek i wątroby
• nowotwory tarczycy
• schorzenia krwi

Inne substancje tyreostatyczne

Działanie hamujące wydzielanie hormonów mają również inne substancje:

• preparaty jodu w dużych dawkach np. w postaci płynu Lugola, który jest czasem stosowany do szybkiego zablokowania produkcji hormonów tarczycy przed zabiegami operacyjnymi.

Leki stosowane z innych wskazań, mające jednak działanie tyreostatyczne:

• sulfonamidy przeciwbakteryjne i przeciwcukrzycowe (doustne leki przeciwcukrzycowe, pochodne sulfonylomocznika)
• barbiturany

Inne związki chemiczne:

• związki zawierające anionowe reszty rodanków, nadchloranów i fluoroboranów (nie są stosowane w leczeniu z uwagi na znaczną toksyczność).

W leczeniu tyreostatycznym wykorzystywany jest również radioaktywny izotop jodu ¹³¹I i takie leczenie jest określane jako leczenie "radiojodem". Jod radioaktywny ¹³¹I podaje się doustnie. Następnie wbudowuje się on do tarczycy powodując jej zapalenie i następowe włóknienie w przeciągu 6-18 tygodni.

Cechą wspólną wszystkich tyreostatyków jest to, że po pewnym czasie stosowania i zablokowania tym samym produkcji hormonów tarczycy, dochodzi na zasadzie sprzężenia zwrotnego do nadprodukcji hormonu tyreotropowego czyli TSH, którego jednym z działań jest powodowanie przerostu tarczycy czyli wola tarczycy. Aby temu zapobiec, w trakcie leczenia tyreostatykami po osiągnięciu prawidłowej czynności hormonalnej, do leczenia dołącza się hormony tarczycy czyli tyroksynę, która to działanie blokuje.