Powiązane leki
(opisy)

Borasol (Acidum boricum)

Maść borna z mentolem (Acidum boricum, Mentholum)

Maść borna (Acidum boricum)

Omega-3 Junior

Acidum folicum (Acidum folicum)

Bio-Omega 3 Plus

Allupol (Allopurinolum)

Biocol Omega 3.6.9

Biomegalin 3-6-9 (kapsułki)

Bioprazol Bio (Omeprazolum)

Tagi

alkohol borowy kwas kwasic reakcja borny acid woda temperatura boric

Fora dyskusyjne

zobacz atopowe zapalenie skóry czy skaza białkowa (33)

zobacz Mocno opuchnięte górne powieki już od 5 dni!!! (1)

zobacz blizna (7)

zobacz Trądzik- leczenie peelingiem czy laserowo (11)

zobacz kamienie pecherzyka zolciowego (2)

zobacz Problemy z żołądkiem. Cofający sie kwas ? (1)

zobacz Kwas foliowy (13)

zobacz kwas foliowy (13)

zobacz Jestem w ciąży - jakie suplementy? (6)

zobacz czy można przedawkować "kwas foliowy"? (4)

zobacz kwasy organiczne (5)

zobacz kwas hialuronowy (1)

zobacz Alergia na aspirynę? (7)

zobacz Gorączka (średnio 38,3), kaszel oskrzelowy (2)

zobacz OWSIKI (4)

Informator Medyczny » Encyklopedia » Kwas borowy

Kwas borowy

Kwas borowy
Ogólne informacje
Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
kwas ortoborowy lub kwas trioksoborowy
Inne nazwy i oznaczenia
kwas borny
Wzór sumaryczny H3BO3
Masa molowa 61,83 g/mol
Wygląd krystaliczne ciało stałe, bezbarwne lśniące łuski
Identyfikacja
Numer CAS 10043-35-3
PubChem 7628[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków standardowych (25 °C, 1000 hPa)

Kwas borowy (potocznie kwas borny) – nieorganiczny związek chemiczny, słaby kwas o wzorze H3BO3 (można go też przedstawić jako B(OH)3). W przyrodzie występuje jako minerał sassolin. Sole kwasu borowego to borany[2] (ortoborany).

Kwas borowy jest stosowany jako nawóz, środek do impregnacji drewna, łagodny środek dezynfekujący i insektycyd. Jest wykorzystywany również jako konserwant (E284).

Kwas borowy został po raz pierwszy wyizolowany z boraksu przez Wilhelma Homberga (1652-1715), stąd znany był później jako sal sedativum Hombergi ("sól uspokajająca Homberga"). Obecność kwasu borowego lub jego soli stwierdzono w soli morskiej i roślinach (szczególnie w owocach).


Właściwości chemiczne i fizyczne

Kwas borowy jest nietrwały termicznie, w temperaturze powyżej 130 °C oddaje część wody i przechodzi w kwas metaborowy:

H3BO3 ⇌ HBO2 + H2O

Jest bardzo słabym kwasem (pKa = 9,24). W roztworach wodnych nie ulega dysocjacji, lecz jest akceptorem jonów wodorotlenowych (czyli kwasem Lewisa, a nie kwasem Brønsteda):

B(OH)3 + H2O ⇌ B(OH)4 + H+

Stosunkowo słabo rozpuszcza się w wodzie (w temp. 20 °C ok. 5 g na 100 cm³ wody). Podobnie jak inne związki boru, barwi płomień na kolor zielony.

Jest substancją trującą[3][4].


Zastosowania

Kwas borowy jest związkiem dostępnym, niedrogim i stosunkowo mało toksycznym, przez co znalazł zastosowanie jako "zielony" katalizator szeregu reakcji chemicznych (patrz: zielona chemia).

Np. w obecności 10%mol kwasu borowego aminy w roztworach wodnych ulegają addycji do aktywnych związków nienasyconych (reakcja aza-Michaela) z wydajnościami 70 - 95%[5]:

Z kolei acetylooctan etylu w obecności 10%mol kwasu borowego ulega wydajnej transestryfikacji z szeregiem alkoholi o zróżnicowanych strukturach, np. z alkoholem benzylowym[6]:

Opisano także zastosowanie kwasu borowego jako katalizatora w reakcjach kwasów karboksylowych z aminami i alkoholami z utworzeniem odpowiednio amidów[7]:

i estrów[8]:

Przypuszcza się, że pierwszym etapem reakcji jest utworzenie przez kwas borowy i kwas organiczny mieszanego bezwodnika, który następnie działa jako czynnik acylujący[7]:

Zastosowania medyczne

3% roztwór wodny kwasu bornego stosowany jest do przemywania skóry w stanach zapalnych. W laboratoriach jest stosowany jako środek neutralizujący do przemywania skóry po oblaniu ługami. Środek złuszczający i ściągający. W mieszaninie z talkiem jest składnikiem zasypki do stóp zwalczającej przykry zapach i nadmierne pocenie (nazwa handlowa Antypot).

Kwas borny stosunkowo łatwo wchłania się z uszkodzonego naskórka lub błony śluzowej, podczas gdy wydalanie z organizmu jest bardzo wolne. Skutkiem tego jest gromadzenie się preparatu w wątrobie oraz układzie nerwowym. Długotrwałe stosowanie kwasu borowego może prowadzić także do uszkodzenia nerek.


Przypisy

  1. Kwas borowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Nazwę "borany" stosuje się także dla borowodorów.
  3. MSDS kwasu borowego (ang.). Merck Chemicals. [dostęp 2010-05-11].
  4. kwas borowy (ang. • niem.) w bazie BIA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2010-05-11]. (Wymagana obsługa JavaScript)
  5. Mihir K. Chaudhuri, Sahid Hussain, M. Lakshmi Kantam, B. Neelimab. Boric acid: a novel and safe catalyst for aza-Michael reactions in water. „Tetrahedron Letters”, ss. 8329–8331, 2005. doi:10.1016/j.tetlet.2005.09.167. 
  6. G.C.M. Kondaiah, L. Amarnath Reddy, K. Srihari Babu, V.M. Gurav, K.G. Huge, R. Bandichhor, P. Pratap Reddy, A. Bhattacharya, R. Vijaya Anand. Boric acid: an efficient and environmentally benign catalyst for transesterification of ethyl acetoacetate. „Tetrahedron Letters”, ss. 106–109, 2008. doi:10.1016/j.tetlet.2007.11.008. 
  7. 7,0 7,1 Pingwah Tang. Boric acid catalyzed amide formation from carboxylic acids and amines: N-benzyl-4-phenylbutyramide. „Organic Syntheses”. 81, s. 262, 2005. 
  8. Todd Houston. Boric Acid Catalyzed Chemoselective Esterification of α-Hydroxycarboxylic Acids. „Org. Lett.”. 6, ss. 679–681, 2004. doi:10.1021/ol036123g. 


Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Kwas_borowy

Artykuły Wikipedii dotyczące medycyny, weterynarii i tematów pokrewnych nie mogą być traktowane jako porada medyczna ani jako opinia medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu zdrowotnego lub sposobu leczenia. Nawet jeżeli opis zawarty w artykule jest zgodny z aktualną wiedzą medyczną, może nie mieć zastosowania do konkretnego przypadku chorobowego, objawów czy terapii.

książki

Jak leczyć zapalenie stawów bez lekarstw Jak leczyć zapalenie stawów bez lekarstw
 
Jak leczyć zapalenie stawów bez lekarstw wyd.2 Jak leczyć zapalenie stawów bez lekarstw wyd.2
 
Nadmiar kwasu rujnuje zdrowie - przyczyny i skutki Nadmiar kwasu rujnuje zdrowie - przyczyny i skutki
 
Uzdrawiająca siła wody Uzdrawiająca siła wody
 
Proste i odwrócone prymowanie reakcji ruchowej Proste i odwrócone prymowanie reakcji ruchowej
 
Bądź zdrów. Naturalne metody samoleczenia Bądź zdrów. Naturalne metody samoleczenia
 
Woda i jej lecznicza siła. Wykorzystanie uzdrawiającej mocy wody i jej energetyzacja Woda i jej lecznicza siła. Wykorzystanie uzdrawiającej mocy wody i jej energetyzacja
 
Woda, mydło i zdrowy rozsądek Woda, mydło i zdrowy rozsądek