informator medyczny

Klozapina (sprzedawana jako Clozaril, Fazaclo, Froidir; Gen-Clozapine w Kanadzie, Klozapol i Leponex w Polsce) – organiczny związek chemiczny, pochodna dibenzodiazepiny. Jest pierwszym opracowanym atypowym lekiem przeciwpsychotycznym. Nie wywołuje objawów pozapiramidowych, a po leczeniu nią nie stwierdzono późnych dyskinez. Klozapina jest lekiem trzeciego rzutu ze względu na potencjalnie śmiertelne działania niepożądane, które mogą wystąpić: agranulocytoza i zapalenie mięśnia sercowego. Częstsze działania uboczne wiążą się z działaniem antycholinergicznym: suchość w jamie ustnej, senność, zatwardzenia. Klozapina obniża również próg drgawkowy.

Historia

Klozapina została zsyntetyzowana w laboratoriach firmy farmaceutycznej Sandoz w 1961 roku. W kolejnych latach przeprowadzano próby kliniczne, w efekcie których w 1972 roku lek wprowadzono do lecznictwa w Szwajcarii i Austrii. W 1975 roku lek wprowadzono do obrotu na terenie Niemiec i Finlandii. W tym samym czasie przeprowadzano badania nad klozapiną w Stanach Zjednoczonych. Wśród powikłań zgłaszano przypadki agranulocytozy prowadzącej do śmierci. Sandoz dobrowolnie wycofał lek z obrotu w 1975 roku. Przez wiele kolejnych lat lek był niedostępny na rynku farmaceutycznym, jednak w ośrodkach badawczych nadal przeprowadzano doświadczenia. Badania wykazywały wysoką skuteczność leczenia schizofrenii lekoopornej. W 1989 roku FDA zezwoliła na stosowanie klozapiny wyłącznie w leczeniu psychoz lekoopornych. Stopniowo lek wprowadzono ponownie do lecznictwa w wielu krajach.

Wskazania

Klozapina jest stosowana głównie w leczeniu lekoopornej schizofrenii^[4], która oznacza niezadowalającą odpowiedź objawów na co najmniej dwa różne leki przeciwpsychotyczne^[5]. Klozapina jest wyraźnie bardziej skuteczna w zwalczaniu objawów schizofrenii niż starsze typowe leki przeciwpsychotyczne, przynosząc najlepsze efekty u osób, które słabo odpowiedziały na inne leczenie. Chociaż zmniejsza częstość nawrotów, a tolerancja pacjentów na lek jest lepsza, to nie przekłada się to na znaczącą poprawę w zakresie ogólnego funkcjonowania^[4]. Małe dawki klozapiny są stosowane w leczeniu parkinsonizmu. Jest też podawana w leczeniu objawów psychotycznych powstałych po stosowaniu L-dopa (Lewodopa) w chorobie Parkinsona.

Udokumentowane interakcje klozapiny istotne klinicznie^[6]

Połączenie terapi klozapina z nastepującymi lekami powoduje zmniejszenie stężenia klozapiny:

• ciprofloksacyna
• fenobarbital
• fenytoina
• nikotyna
• ryfampicyna
• leki zobojętniające kwas solny np. inhibitory pompy protonowej

Konieczne środki ostrożności przy stosowaniu leku

Ze względu na niebezpieczeństwo pojawienia sie leukopenii i agranulocytozy konieczne jest stałe monitorowanie obrazu krwi. Do standardu należy wykonywanie badania co tydzień przez pierwsze 18 tygodni zażywania leku, a potem co miesiąc przez cały okres trwania terapii.^[6] Spadek leukocytów poniżej 2000-3000, a neutrofilów poniżej 1500 wymaga natychmiastowego odstawienia leku.

Wykorzystanie pozamedyczne

Klozapina potęguje działanie odurzające opiatów, dlatego często jest stosowana z kodeiną lub tramadolem.

Przypisy

1. ↑ Klozapina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
2. ↑ Klozapina – karta leku (APRD00470) (ang.). DrugBank.
3. ↑ Katalog Sigma-Aldrich
4. ↑ ^{4,0 4,1} Wahlbeck K, Cheine MV, Essali A. (abstrakt) Clozapine versus typical neuroleptic medication for schizophrenia. „The Cochrane Database of Systematic Reviews”, 2007. doi:10.1002/14651858.CD000059. ISSN 1464-780X. 
5. ↑ Meltzer HY. (Abstrakt) Treatment-resistant schizophrenia--the role of clozapine.. „Current Medical Research and Opinion”, 1997. 
6. ↑ ^{6,0 6,1} Adam Bilikiewicz, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski: Psychiatria.. T. 3. Wrocław: Urban & Parner, 2003. ISBN 83-87944-24-6. 

Bibliografia

1. Indeks leków Medycyny Praktycznej