Powiązane leki
(opisy)

Gamma Anty D (Immunoglobulinum humanum anty RhD)

Engerix B (Vaccinum hepatitidis B)

Sojaprotein

Anty-Nicotin

Darob (Sotaloli hydrochloridum)

Gamma anty HBs (Hepatitis B immunoglobulin)

Lozap Zentiva (Losartanum kalicum)

Setegis (Terazosinum)

Pradaxa (Dabigatran etexilate)

Plavix (Clopidogrelum)

Tagi

krewa glikoproteina grupa antygen rodzic anta genotyp dawca receptor bialko

Fora dyskusyjne

zobacz Grupa krwi (39)

zobacz czy jestem dzieckiem swoich rodziców? (3)

zobacz Grupy krwi (2)

zobacz Problem z grupą krwi (9)

zobacz Grupa krwi (2)

zobacz Dwie różne grupy krwi (0)

zobacz nawrót gronkowca (3)

zobacz Interpretacja wynikow (0)

zobacz autoimmunlogiczne zapalenie wątroby (471)

zobacz wyniki anty HBS (0)

zobacz Żółtaczka (6)

zobacz Dodatnie HBs i HCV (3)

zobacz Hbs + (3)

zobacz Immunoglobulina anty-HBS dla noworodka (0)

zobacz Dwie grupy krwi (1)

Grupy krwi

Grupy krwi — zestawy antygenów, czyli cząsteczek powodujących gwałtowną odpowiedź układu odpornościowego, które występują na powierzchni czerwonych krwinek. W ramach tego samego gatunku może istnieć wiele różnych grup takich antygenów. Różnice mogą być niewielkie i sprowadzać się do obecności pojedynczych aminokwasów budujących białka lub monosacharydów tworzących wielocukry, które pokrywają krwinki. W innych przypadkach niektóre osobniki mogą cechować się występowaniem zupełnie innych cząsteczek antygenów nieobecnych w pozostałych grupach.

Do konfliktu między grupami krwi dochodzi w następujących przypadkach:

  • ciąża — jeżeli matka nie posiada pewnych antygenów, obecnych w krwi dziecka, może dojść do reakcji układu odpornościowego czyli konfliktu serologicznego,
  • transfuzja krwi — przetoczenie krwi zawierającej niewłaściwe antygeny wywołuje reakcję obronną organizmu (aglutynację - sklejenie krwinek), prowadząc do poważnych powikłań, ze zgonem włącznie.
  • przeszczep — podobnie jak w czasie transfuzji konieczne jest zapewnienie zgodności grup krwi, ale ze względu na możliwość odrzutu, pasować muszą również inne antygeny. W efekcie niektórzy pacjenci, np. wymagający przeszczepu szpiku mają szansę na odszukanie odpowiedniego dawcy dopiero wśród milionów niespokrewnionych dawców.

Każdy gatunek ma swój układ grup krwi. W medycynie wyróżnia się ponad dwadzieścia układów grup krwi. Największe znaczenie ze względów praktyki medycznej i diagnostycznej mają:

  • układ AB 0
  • układ Rh - antygeny C, c, D, E, e
  • układ Kell - antygen K, k, Kpa, Kpb

Układy grup krwi

Układy grupowe antygenów erytrocytarnych
Układ Symbol Rodzaj antygenu Liczba antygenów
AB 0 AB 0 wielocukier
Rhesus Rh białka D, c, C, E, e 47
MNS MNS glikozyloforyny A, B i E 40
P P1 glikosfingolipid 1
Kell KEL endopeptydaza 22
Lutheran LU immunoglobulina 18
Lewis LE wielocukier 3
Duffy FY białko (receptor dla chemokin) 6
Kidd JK białko (transporter mocznika) 3
Diego DI białko (transporter anionów) 9
Yt YT enzym - acetylocholinesteraza 2
Xg XG glikoproteina - cz. adhezyjna/receptor 1
Scianna S.C. glikoproteina - cz. adhezyjna/receptor 3
Dombrock DO enzym - ADP-rybozylotransferaza 5
Colton CO białko - akwaporyna 3
Landsteiner-Wiener LW glikoproteina - cz. adhezyjna/receptor 3
Chido-Rodgers CH/RG glikoproteina - składnik C4 dopełniacza 9
Hh H wielocukier - składnik glikokaliksu 1
Kx XK glikoproteina - transporter naurotransmiterów 1
Gerbich GE glikoproteina - wiąże błonę cytoszkieletu z cytoszkieletem 7
Cromer CROM glikoproteina - czynnik hamujący aktywację dopełniacza (CD55) 10
Knops KN glikoproteina - czynnik hamujący aktywację dopełniacza (CD35) 5
Indian IN glikoproteina - wiąże kwas hilauronowy (CD44) 2
Ok OK glikoproteina - receptor dla cyklofiliny (CD147) ?
Raph MER2 transmembranowa glikoproteina - wiąże się z integryną ?
JMH JMH proteina - cz. adhezyjna/receptor ?
Ii I wielocukier ?
Globoside P glikolipid ?
GIL GIL białko - akwaporyna ?

Układ AB 0

Obecność antygenów tego układu stwierdza się nie tylko w krwinkach czerwonych, ale i wszystkich komórkach poza neuronami, a w płynach ustrojowych (poza płynem mózgowo-rdzeniowym) u ponad 80% populacji (tzw. wydzielacze). Występowanie antygenu A i B (jednego lub drugiego albo obu naraz) albo ich braku (grupa zero) zależy od dwóch genów.

Pierwszy odpowiada za syntezę enzymu dołączającego substancję podstawową (antygen) H (cukier). Występują dwa allele:

  • H - kodujący enzym
  • h - allel niemy (brak produktu białkowego)

U osób z genotypem hh pomimo obecności genów kodujących grupę krwi A lub B nie występują antygeny na erytrocytach, choć w ich surowicy są odpowiednie naturalne przeciwciała dla danej grupy AB0. Jest to tzw. grupa krwi "Bombay" Drugi enzym dołącza kolejną cząstkę cukru tworząc antygen A lub B. Występują trzy podstawowe allele:

  • A (istnieją podtypy różniące się stopniem ekspresji i antygenowości A1 - najsilniejszy i A2 oraz rzadsze: A3, Ax, Am)
  • B (istnieją podtypy Bx i Bm jednak nie mają znaczenia diagnostycznego)
  • 0 - allel niemy

Fenotypową grupę krwi kodują odpowiednio:

  • Grupę A1 mają osoby o genotypie: A10, A1A1, A1A2
  • Grupę A2 mają osoby o genotypie: A2A2 lub A20
  • Grupę B mają osoby o genotypie: BB lub B0
  • Grupę A1B mają osoby o genotypie: A1B
  • Grupę A2B mają osoby o genotypie: A2B
  • Grupę 0 mają osoby o genotypie: 00

Poza antygenami każda grupa krwi charakteryzuje się odpowiednim zestawem naturalnych przeciwciał należących do klasy IgM:

  • Grupa A1: anty-B
  • Grupa A2: anty-B i niekiedy anty-A1
  • Grupa B: anty-A
  • Grupa 0: anty-A i anty-B
  • Grupa A1B: brak naturalnych przeciwciał
  • Grupa A2B: mogą wystąpić anty-A1

Historia

Odkrycia grup krwi dokonał austriacki uczony Karl Landsteiner w 1901 roku. Natomiast Ludwik Hirszfeld wraz z Emilem von Dungernem stworzył podstawy nauki o grupach krwi, wprowadzając ich oznaczenie symbolami A, B, AB, i 0, co następnie w 1928 roku przyjęto na całym świecie. Równocześnie pierwszy zajmował się dziedziczeniem zróżnicowania grupowego krwi, co wykorzystał do wykluczania niepewnego ojcostwa.

Układ Rh

Nazwa Rh wzięła się od małp rezusów Rhesus, u których po raz pierwszy wykryto ten układ. Obejmuje ponad 47 antygenów, lecz 5 z nich, które kodowane są przez 3 geny, ma znaczenie praktyczne:

  • antygen C: genotypy CC lub Cc
  • antygen c: genotyp cc
  • antygen D: genotypy DD lub Dd. Allel d jest genem niemym i genotyp dd nie koduje żadnego antygenu
  • antygen E: genotypy EE lub Ee
  • antygen e: genotyp ee

Najsilniejszy jest antygen D i to jego obecność powoduje zaliczenie kogoś do grupy Rh+ a brak Rh-. Przeciwciała anty-D nie występują normalnie we krwi osób z grupą Rh-, natomiast mogą się pojawić po kontakcie z antygenem D. Wśród ludzi rasy białej około 85% posiada czynnik Rh.

Zasady krwiolecznictwa

  • przetaczana krew musi być zgodna w układzie AB0 i antygenie D układu Rh
  • wykonuje się próbę krzyżową: czy zachodzi aglutynacja między erytrocytami dawcy a surowicą biorcy oraz surowicą dawcy, a erytrocytami biorcy (eliminuje to błędy w określeniu grupy i konflikt serologiczny u osób z grupą "Bombay")
  • u osób u których wystąpił kiedyś konflikt serologiczny dobiera się również krew w pozostałych 4 podstawowych antygenach układu Rh i zgodną w antygenie K układu Kell
  • w bardzo rzadkich przypadkach powstaje konflikt na tle niezgodności w układzie: MNSs - antygeny S i U, Kidd - antygen Ik, Kell - antygen K
Tabela zgodności grup krwi
Biorca Dawca
0- 0+ B- B+ A- A+ AB- AB+
AB+ X X X X X X X X
AB- X   X   X   X  
A+ X X     X X    
A- X       X      
B+ X X X X        
B- X   X          
0+ X X            
0- X              

Krew grupy 0- można przetoczyć każdej osobie. Chory mający grupę AB+ może otrzymać dowolną krew. Osoba posiadająca grupę krwi 0- ma najmniejszą szansę, że przypadkowy człowiek może być dla niej dawcą.


Częstotliwość występowania grup krwi w układach AB 0 oraz Rh w Polsce i na świecie

Grupa
krwi
Częstotliwość występowania w Polsce (%)[1]
A1 34
A2 6
B 19
A1B 7
A2B 2
0 32
Rh+ 83
Rh- 17

Układ Rh- pojawił się jako mutacja w Europie ok. 25-35 tys. lat temu, obecnie ma ten układ ok. 16% Europejczyków (najczęściej spotykany wśród Basków - ok. 35%). Układ Rh- występuje bardzo rzadko u rdzennych mieszkańców innych kontynentów (którzy nie mają przodków Europejczyków) - ma go zaledwie 9 na 10 000 osób w Afryce i 1 na 10 000 w pozostałych kontynentach. Spośród mieszkańców USA ok. 15% osób ma układ Rh-, gdyż wielu z nich ma korzenie europejskie (układ ten występuje np. u ok. 5-10% Afroamerykanów). Genotyp Dd ma ok. 40-45% Europejczyków, 3% rdzennych Afrykańczyków i mniej niż 1% rdzennych mieszkańców Azji, Ameryki i wysp Pacyfiku.[2]

Częstotliwość występowania grup krwi w układach AB 0 oraz Rh
Populacja 0+ A+ B+ AB+ 0− A− B− AB−
Polska[3] 31% 32% 15% 7% 6% 6% 2% 1%
USA 38% 34% 9% 3% 7% 6% 2% 1%
Wielka Brytania 37% 35% 8% 3% 7% 7% 2% 1%
Australia 40% 31% 8% 2% 9% 7% 2% 1%
Finlandia 27% 38% 15% 7% 4% 6% 2% 1%
Szwecja 32% 37% 10% 5% 6% 7% 2% 1%
Francja 36% 37% 9% 3% 6% 7% 1% 1%
Korelacje grup krwi w Polsce
Grupa występowanie [%] biorca ma dawców [%] dawca ma biorców [%]
0- 6 6 100
0+ 31 37 85
A- 6 12 46
A+ 32 75 39
B- 2 8 25
B+ 15 54 22
AB- 1 15 8
AB+ 7 100 7

W Polsce grupę A- ma 6% ludzi. Dla człowieka z tą grupą można podać krew od 12% innych ludzi. Zaś jego krew może być podana 46% ludzi.


Dziedziczenie grup krwi (układu AB 0 oraz układu Rh)


Dziedziczenie grup krwi (układ AB 0)
Rodzic Rodzic
0 A B AB
0 0 0 lub A 0 lub B A lub B
A 0 lub A 0 lub A 0, A, B lub AB A, B lub AB
B 0 lub B 0, A, B lub AB 0 lub B A, B lub AB
AB A lub B A, B lub AB A, B lub AB A, B lub AB


Dziedziczenie układu Rh (D - oznacza występowanie antygenu D, d - oznacza jego brak)
Rodzic Rodzic
DD (Rh+) Dd (Rh+) dd (Rh-)
DD (Rh+) DD (Rh+) DD lub Dd (Rh+) Dd (Rh+)
Dd (Rh+) DD lub Dd (Rh+) DD lub Dd (Rh+) lub dd (Rh-) Dd (Rh+) lub dd (Rh-)
dd (Rh-) Dd (Rh+) Dd (Rh+) lub dd (Rh-) dd (Rh-)

Antygen D oddziedziczony choćby od jednego z rodziców decyduje o tym, że dziecko będzie miało układ Rh+. Może wystąpić przypadek, ukazany w tabelce, gdy oboje rodzice mają układ Rh+ a ich dziecko będzie miało układ Rh-. Natomiast jeżeli oboje rodzice mają układ Rh-, a więc nie mają antygenu D, wtedy ich dziecko też go nie będzie miało i oddziedziczy układ Rh-.


Przypisy

  1. Częściowo na podstawie Medycyna Sądowa pod. red Stefana Raszei; PZWL W-wa 1990.
  2. Re: Is the RH negative blood type more prevalent in certain ethnic groups?
  3. Na podstawie danych Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wrocławiu.[1]


Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Grupy_krwi

Artykuły Wikipedii dotyczące medycyny, weterynarii i tematów pokrewnych nie mogą być traktowane jako porada medyczna ani jako opinia medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu zdrowotnego lub sposobu leczenia. Nawet jeżeli opis zawarty w artykule jest zgodny z aktualną wiedzą medyczną, może nie mieć zastosowania do konkretnego przypadku chorobowego, objawów czy terapii.

książki

Grupa krwi 0 Grupa krwi 0
 
Grupa krwi B Grupa krwi B
 
Hormonoterapia raka piersi Hormonoterapia raka piersi
 
Jaja i mleko Jaja i mleko
 
Gotuj zgodnie ze swoją grupą krwi Gotuj zgodnie ze swoją grupą krwi
 
Grupa krwi A Grupa krwi A
 
Grupa krwi AB Grupa krwi AB
 
Grupa krwi a odżywianie Grupa krwi a odżywianie