Powiązane leki
(opisy)

Aflubin

Echinacea compositum forte SN

Echinacea compositum SN (iniekcje)

Ubichinon compositum

Żeń-Szeń Ginseng (Panax ginseng)

Szczepionka durowa Ty (Vaccinum febris typhoidis)

Typhim Vi (Vaccinum febris typhoidis polysaccharidicum)

Asprocol (Acidum acetylsalicylicum, Glycinum)

Stamaril (Vaccinum febris flavae vivum)

Humulin M3 (30 (70))

Tagi

goraczka mechanizm prawidlowy temperatura febris pirogen nastawczy wyzszy pomiar organizm

Fora dyskusyjne

zobacz temperatura (2)

zobacz Wracanie do normy... (14)

zobacz Nagłe skoki gorączki (2)

zobacz Madonna poradz - temperatura (9)

zobacz skaczaca temp ? (8)

zobacz Problem z temperaturą (16)

zobacz Temperatura ciała. (0)

zobacz niewydolność krążenia (2)

zobacz GORACZKA OD 4 DNI (8)

zobacz Podwyższona temperatura (2)

zobacz Częste stany podgorączkowe (3)

zobacz temperatura ciała 37 stopni C (2)

zobacz temperatura podcazs całego cyklu (10)

zobacz Spadek temp. krótko po owulacji (3)

zobacz pęcherzyki wzrastające (11)

Gorączka

Gorączka o nieznanej przyczynie
Pyrexia
ICD-10 R50

Gorączka (łac. febris) – stan eutermii towarzyszący chorobie polegający na zwiększeniu temperatury ciała w punkcie nastawczym powyżej normy.

Pierwotne znaczenie tego objawu to obronna odpowiedź organizmu na atak wirusów, bakterii, grzybów, obecność ciał obcych, alergenów, martwych fragmentów tkanek i chemicznych pirogenów.

U człowieka umownie mówimy o stanie podgorączkowym jeżeli temperatura ciała wynosi powyżej 37 °C, zaś o gorączce jeśli przekroczy 38 °C[1]. Po intensywnym wysiłku fizycznym temperatura ciała zdrowej osoby może wzrosnąć o 0,5 stopnia.

Zwykle pomiaru temperatury dokonuje się za pomocą termometru lekarskiego (lub pirometru w uchu) w jednym z czterech miejsc:

  • pod pachą (prawidłowa temperatura 36,6 °C) – najmniej dokładny pomiar z medycznego punktu widzenia;
  • w jamie ustnej (prawidłowa temperatura 36,9 °C);
  • w odbytnicy (metoda rektalna, dla niemowląt) (prawidłowa temperatura 37,1 °C) – najdokładniejszy pomiar z medycznego punktu widzenia.
  • w uchu - mierzona jest temperatura błony bębenkowej (prawidłowa temperatura 37,1 °C) - pomiar o podobnej dokładności w porównaniu do metody rektalnej lecz dużo szybszy i tańszy, dlatego popularny w szpitalach.

Mechanizm powstawania gorączki

Proces powstawania gorączki zapoczątkowuje pojawienie się w organizmie pirogenów pochodzenia zewnętrznego, są to substancje białkowe, stanowiące produkt metabolizmu bakterii i wzrostu wirusów. Komórki fagocytujące, w kontakcie z nimi, rozpoczynają produkcję tzw. pirogenów endogennych, które wraz z krwią dostają się do podwzgórza, pobudzając je do produkcji neuromediatorów zapalenia, w tym głównie prostaglandyn. Po dotarciu do ośrodka regulacji temperatury, w mózgu, powodują one zmianę punktu nastawczego (tzw. therm set point) na wyższy, co skutkuje zwiększeniem temperatury organizmu. Po zmianie punktu nastawczego organizm zaczyna intensywnie produkować ciepło (poprzez termogenezę mięśniową oraz bezdrżeniową) oraz zapobiega jego utracie. Trwa to do momentu osiągnięcia temperatury nowego punktu nastawczego.

Niezakaźne przyczyny gorączki:

  • ciąża
  • wysiłek fizyczny
  • trawienie
  • owulacja
  • nadcieplność wegetatywna

Podziały gorączki

Podział gorączek w zależności od wysokości temperatury

  • 37,5-38,0 °C (niektórzy podają do 38,2 °C) – stan podgorączkowy (status subfebrilis)
  • 38,0-38,5 °C – gorączka nieznaczna
  • 38,5-39,5 °C – gorączka umiarkowana
  • 39,5-40,5 °C – gorączka znaczna
  • 40,5-41,0 °C – gorączka wysoka
  • >41 °C – gorączka nadmierna

Tory gorączkowe

  • gorączka ciągła (febris continua),
  • gorączka zwalniająca (febris remittens),
    • gorączka trawiąca (febris hectica),
  • gorączka przerywana (febris intermittens)
  • gorączka powrotna (febris recurrens), np. w brucelozie,
  • gorączka przelotna (febris ephemerea) – trwająca do 1 dnia,
  • gorączka nieregularna (febris irregularis) – brak charakterystycznego toru.

Fizjologiczny sens gorączki

Ponieważ koszt metaboliczny gorączki jest wysoki, może wydawać się dziwne, że chory organizm (który zazwyczaj pożywia się gorzej) ma wyższą temperaturę. Okazuje się, że przy wyższej temperaturze mechanizmy obronne (takie jak wytwarzanie przeciwciał) czy proliferacja limfocytów ulegają znacznemu wzrostowi (około 10% na jeden stopień)[2]. Równocześnie zmniejsza się dostęp żelaza i innych związków dla patogenów co utrudnia im namnażanie[3]. Wykazano doświadczalnie, że zwierzęta którym uniemożliwiono podwyższenie temperatury na czas infekcji (poprzez podawanie leków obniżających temperaturę) miały niższą przeżywalność niż zwierzęta bez podawanych leków. Według pewnej doktryny lekarze nie powinni starać się walczyć z gorączką za wszelką cenę traktując ją jako naturalny mechanizm ochronny. Gorączka jest bardzo starym ewolucyjnie mechanizmem obronnym i występuje u większości organizmów. Jednak tylko stałocieplne ptaki i ssaki potrafią czynnie ją generować. U zmiennocieplnych przejawia się to próbą przeniesienia się w miejsca cieplejsze. W doświadczeniach polegających na podaniu pirogenów bakteryjnych jaszczurkom z rodzaju Dipsosauria szukały one cieplejszego o 2 °C stanowiska. Podobnie reagują płazy i ryby, a nawet karaczany[4].

Szkodliwość gorączki

Gorączka powyżej 39 °C męczy i osłabia organizm. Wyraźnie przyspiesza akcję serca. Najbardziej wrażliwy na podwyższenie temperatury jest jednak mózg. Utrzymująca się gorączka powyżej 41,5 C grozi uszkodzeniem białek w komórkach nerwowych, co może prowadzić do śmierci. Organizm jednak zazwyczaj potrafi "kontrolować" gorączkę i bardzo rzadko przekracza ona niebezpieczny dla zdrowia próg. Pomimo to powinna być bezwzględnie obniżana u dzieci (ze względu na niesprawność układu termoregulacyjnego), kobiet w ciąży (ochrona płodu), u osób z niewydolnym układem krążenia (wysoka temp. obciąża układ krążenia) oraz u pacjentów po operacji (ze względu na wyczerpanie organizmu).

Kontrowersje wokół użyteczności gorączki

Istnieją argumenty za oraz przeciwko pozytywnemu wpływowi gorączki na człowieka podczas choroby[3][5][6] i ta kwestia nie została ostatecznie rozstrzygnięta. Argumenty za pozytywnym wpływem na organizm zostały opisane powyżej. Przeciwnicy podkreślają, że:

  • Człowiek bez gorączki ma dużo lepsze samopoczucie. Dobre samopoczucie i pozytywne nastawienie sprzyjają wyzdrowieniu bardziej niż lekki wzrost sprawności immunologicznej organizmu. Zobacz też: Neuroimmunologia (dziedzina fizjologii zajmująca się powiązaniem układu nerwowego i immunologicznego).
  • Badania przeprowadzano na prostych organizmach (takich jak myszy) u których gorączka ma procentowo dużo większy wpływ na pokonanie choroby niż u człowieka, którego układ immunologiczny jest bardziej rozbudowany.

Gorączka a hipertermia

Gorączka jest to podwyższenie temperatury organizmu z powodu przestawienia punktu nastawczego na wyższy poziom. Równocześnie, mechanizmy chłodzące są całkowicie sprawne. Hipertermia jest to stan podwyższonej temperatury z powodu zawodzenia mechanizmów chłodzących przy prawidłowym punkcie nastawczym. W przypadku hipertermii nie da się obniżyć temperatury poprzez podawanie leków przeciwgorączkowych. Analogicznie, zmiana punktu nastawczego na niższy przy prawidłowych mechanizmach termogenicznych nazywa się anapireksją, natomiast niższa temperatura spowodowana niewydolnym mechanizmem termogenicznym – hipotermią.


Przypisy

  1. Brak jednomyślności w ustaleniu progu gorączki – Patofizjoligia. Maśliński, Ryżeski ISBN 83-200-2225-8 – podaje 38 stopni, niektóre źródła ±0,5 stopnia
  2. Dotyczy to całego metabolizmu. Patofizjoligia Maśliński, Ryżeski. Strona 314. ISBN 83-200-2225-8
  3. 3,0 3,1 Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej pod redakcją W. Traczyka i A. Trzebskiego. Strona 276. ISBN 8320023645
  4. Schmidt-Nielsen K., Fizjologia zwierząt - adaptacja do środowiska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  5. Schaffner A. Fever--useful or noxious symptom that should be treated? Ther Umsch 2006; 63: 185-8. PMID 16613288
  6. Soszynski D. The pathogenesis and the adaptive value of fever. Postepy Hig Med Dosw 2003; 57: 531-54. PMID 14737969

Zobacz też



Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Gor%C4%85czka

Artykuły Wikipedii dotyczące medycyny, weterynarii i tematów pokrewnych nie mogą być traktowane jako porada medyczna ani jako opinia medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu zdrowotnego lub sposobu leczenia. Nawet jeżeli opis zawarty w artykule jest zgodny z aktualną wiedzą medyczną, może nie mieć zastosowania do konkretnego przypadku chorobowego, objawów czy terapii.

książki

Cukrzyca. Pytania i odpowiedzi Cukrzyca. Pytania i odpowiedzi
 
Liczmy w diecie. Witaminy Liczmy w diecie. Witaminy
 
Pożegnaj się chorobami Pożegnaj się chorobami
 
Gorączka U Dzieci Gorączka U Dzieci
 
Modlitwy światła Modlitwy światła
 
Uzdrawiające energie drzew Uzdrawiające energie drzew
 
Promocja zdrowia i bezpieczeństwo w Szkole Wyższej Promocja zdrowia i bezpieczeństwo w Szkole Wyższej
 
Zdrowiej! Pokonaj lęk i depresję Zdrowiej! Pokonaj lęk i depresję