informator medyczny

Doksycyklina (łac. doxycyclinum) – organiczny związek chemiczny, półsyntetyczny antybiotyk z grupy tetracyklin.

W porównaniu do innych tetracyklin znacznie lepiej się wchłania z przewodu pokarmowego (w 90-95%), jest również mniej nefrotoksyczna. Oporność krzyżowa obserwowana wśród bakterii na tetracykliny naturalne często nie dotyczy doksycykliny, która okazuje się skuteczna.

Działanie

Mechanizm działania jest identyczny jak dla innych tetracyklin i polega na hamowaniu rybosomalnej biosyntezy białka, poprzez związanie się z podjednostką rybosomalną S30. W wyniku tego wiązanie pomiędzy tRNA oraz kompleksem rybosom-mRNA zostaje zablokowane.

Farmakokinetyka

Okres półtrwania doksycykliny wynosi 16 godzin (± 6 godzin). Doksycyklina jest wydalana z żółcią. Przenika z krwi do jelita grubego, co umożliwia jej zastosowanie u chorych z niewydolnością nerek.

W porównaniu z innymi tetracyklinami ma dłuższy okres działania, przez co musi być inaczej dawkowana.

Wskazania

Doksycyklina jest stosowana głównie w dermatologii i otolaryngologii. W innych specjalnościach klinicznych ma mniejsze zastosowanie, m.in. ze względu na dość często spotykaną odporność bakterii na ten lek. Do schorzeń leczonych tym antybiotykiem należą m.in.:

• choroby skóry – w tym w ciężkich postaciach trądziku
• zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych
• zakażenia tkanek miękkich
• zakażenia przewodu pokarmowego
• zakażenia układu moczowo-płciowego
• zapalenia przyzębia
• malaria
• dur plamisty,
• dżuma (jako antybiotyk drugiego rzutu)
• tularemia
• inne zakażenia spowodowane bakteriami wrażliwymi na ten lek.
• stosowana jest również (forma dożylna) w chirurgii klatki piersiowej doopłucnowo jako środek do pleurodezy chemicznej

Interakcje

Działa antagonistycznie z penicylinami i cefalosporynami. Doksycyklina zmniejsza przeciwbakteryjne działanie penicylin i innych antybiotyków o działaniu bakteriobójczym. Doksycyklina zmniejsza skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych. W czasie stosowania zaleca się korzystanie z dodatkowego niehormonalnego środka anykoncepcyjnego (np. prezerwatywa). Dodatkowo jony glinu, magnezu, żelaza, cynku i wapnia (mleko) utrudniają wchłanianie doksycykliny, nie należy przyjmować preparatów i pokarmów zwierających znaczne ilości wymienionych pierwiastków jednocześnie z doksycykliną, jeżeli zajdzie konieczność należy zachować co najmniej 2 godziny odstępu pomiędzy przyjmowaniem^[3].

Działania niepożądane

Jak u innych tetracyklin. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, często biegunki, nudności, bóle w nadbrzuszu, wymioty. Przy dłuższym podawaniu mogą wystąpić wtórne zakażenia bakteryjne i grzybicze. Mają niewielkie działanie nefrotoksyczne i hepatotoksyczne. Lek ten jest fotouczulający i po ekspozycji na światło słoneczne może pozostawiać trwałe przebarwienia skóry.

Przeciwwskazania

Nie należy podawać tego leku matkom w ciąży i dzieciom do 12 roku życia, ze względu na możliwość powstawania trwałych przebarwień zębów. Przebarwienia te powstają w wyniku odkładania się kompleksu tetracyklinowo-wapniowo-fosforanowego, co może dawać kolor szarobrunatny lub brunatnoczarny.

Dawkowanie

Zwykle podaje się od 200 do 300 mg doustnie pierwszego dnia, a potem 100 mg co 12-24 godzin. Dożylne antybiotyk podawany w dawce 100 mg co 12 godz.

Preparaty handlowe

• Dotur
• Doxycykline
• Doxycyclinum
• Doxyratio M
• Supracyclin Tabs
• Unidox Solutab
• Vibramycin
• Doryx
• Doxycin
• Monodox

Przypisy

1. ↑ Doksycyklina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
2. ↑ Doksycyklina – karta leku (APRD00597) (ang.). DrugBank.
3. ↑ Antybiotykoterapia praktyczna / Danuta Dzierżanowska.

Bibliografia

• W. Kostowski, Z.S. Herman Farmakologia. Podstawy farmakoterapii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2003 ISBN 83-200-3350-0.

Linki zewnętrzne

• Polski serwis antybiotykowy – Doksycyklina