Czaszka

Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.

Wzrost czaszki człowieka trwa nie tylko podczas życia płodowego, ale także przez 6 następnych lat. Możliwości wzrostu szybko jednak maleją, szczególnie po skostnieniu łączno-tkankowych ciemiączek.

Powierzchnia wewnętrzna podstawy czaszki (basis cranii interna) dzieli się na trzy parzyste doły:

U człowieka i naczelnych czaszka składa się z:

mózgoczaszki (łac. neurocranium, cranium), która styka się jakąkolwiek powierzchnią z mózgowiem. Ma kształt puszki, w której rozróżnia się część górną – sklepienie czaszki – (łac. calvaria), część dolną – podstawę czaszki – (łac. basis crani) oraz 4 ściany: przednią, tylną i dwie boczne,
twarzoczaszki (łac. viscerocranium), zwanej też trzewioczaszką (łac. splanchnocranium);

Mózgoczaszka (Neurocranium)

Stanowi przede wszystkim ochronę mózgowia, składa się z:

kości czołowej (os frontale)
kości skroniowych (ossa temporalia)
kości ciemieniowych (ossa parietalia)
kości potylicznej (os occipitale)
kości klinowej (os sphenoidale)
kości sitowej (os ethmoidale)

Poszczególne kości mózgoczaszki połączone są szwami, które stanowią stałe i nieruchome połączenie. Niektóre kości czaszki połączone są ze sobą chrząstkozrostami (łac. synchondroses), które z wiekiem kostnieją.

Twarzoczaszka (dawniej: trzewioczaszka; splanchnocranium)

Chroni narządy zmysłów: wzroku, węchu i smaku, otacza początkowe odcinki dróg oddechowych i pokarmowych, składa się z:

dwóch kości nosowych (os nasale)
dwóch kości łzowych (os lacrimale)
dwóch małżowin nosowych dolnych (concha nasalis inferior)
lemiesza (vomer)
dwóch szczęk (maxilla)
żuchwy (mandibula)
dwóch kości podniebiennych (os palatinum)
dwóch kości jarzmowych (ossa zygomaticus)
kości gnykowej (os hyoideum)

Ruchomymi elementami twarzoczaszki człowieka są nieparzyste kości: żuchwa (łac. mandibula), w której umieszczone są zęby oraz kość gnykowa (łac. os hyoideum) nie mająca połączenia z innymi kośćmi czaszki.

Ważniejsze otwory i szczeliny w podstawie czaszki

Otwór, szczelina	Położenie	Zawartość
blaszka sitowa	kość sitowa	nn. węchowe (I)
kanał wzrokowy	skrzydło mniejsze kości klinowej	n. wzrokowy (II), t. oczna
szczelina oczodołowa górna	pomiędzy skrzydłem większym i mniejszym kości klinowej	nn. okoruchowy (III), bloczkowy (IV), odwodzący (VI), oczny (V-1)
otwór okrągły	skrzydło większe kości klinowej	n. szczękowy (V-2)
otwór owalny	skrzydło większe kości klinowej	n. żuchwowy, splot żylny otworu owalnego
otwór poszarpany	pomiędzy kością klinową a częścią skalistą kości skroniowej	drobne naczynia żylne (wypusty) i tętnicze opony twardej
kanał tętnicy szyjnej	część skalista kości skroniowej	t. szyjna wewnętrzna
otwór słuchowy wewnętrzny	część skalista kości skroniowej	nn. twarzowy (VII), przedsionkowo- ślimakowy (VIII), t. błędnika
otwór szyjny	pomiędzy kością potyliczną a częścią skalistą kości skroniowej	nn. językowo-gardłowy (IX), błędny (X), dodatkowy (XI), ż. szyjna wewnętrzna
kanał nerwu podjęzykowego	kość potyliczna	n. podjęzykowy (XII)
otwór wielki	kość potyliczna	rdzeń kręgowy, n. dodatkowy (XI), tt. kręgowe

Zróżnicowanie

Czaszki ludzi znacznie różnią się w zależności od rasy, płci, wieku oraz charakteryzują się dużą zmiennością indywidualną.

Zobacz też

dymorfizm płciowy w budowie czaszki u ludzi

Anatomia człowieka: układ kostny

czaszka

kości mózgoczaszki	kość czołowa • kość ciemieniowa • kość potyliczna • kość skroniowa • kość klinowa • kość sitowa

kości twarzoczaszki	kość nosowa • kość łzowa • małżowina nosowa dolna • lemiesz • szczęka • żuchwa • kość podniebienna • kość jarzmowa • kość gnykowa

tułów

kręgosłup	kręgi szyjne • kręgi piersiowe • kręgi lędźwiowe • kość krzyżowa • kość guziczna

klatka piersiowa	żebra • mostek: rękojeść mostka, trzon mostka, wyrostek mieczykowaty, kąt mostka

obręcze

obręcz kończyny górnej	łopatka • obojczyk

obręcz kończyny dolnej	kość miedniczna: kość biodrowa, kość łonowa, kość kulszowa • kość krzyżowa

kończyny

Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Czaszka

Artykuły Wikipedii dotyczące medycyny, weterynarii i tematów pokrewnych nie mogą być traktowane jako porada medyczna ani jako opinia medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu zdrowotnego lub sposobu leczenia. Nawet jeżeli opis zawarty w artykule jest zgodny z aktualną wiedzą medyczną, może nie mieć zastosowania do konkretnego przypadku chorobowego, objawów czy terapii.