Powiązane leki
(opisy)

Selen + Witamina E

Sylimarol (zawiesina doustna) (Silibi mariani extractum siccum)

Gastrolit (Chamomilla recutita, Dextrosum, Kalii chloridum, Natrii chloridum)

Lactoral

Nutriplant Forte

Nifuroksazyd (Nifuroxazidum)

Salotannal (Phenylis salicylas, Tanninum albuminatum)

Nutrilac

UltralaC

Lakcid Forte (Lactobacillus rhamnosus)

Tagi

doustny czynny jelito stolc pokarmowy nawadniac biegunka ostry substancja dzialac

Fora dyskusyjne

opuchlizna (8)

wchlanianie leku (3)

Sulfasalazin a Sulfasalazin EN (1)

ostra biegunka (3)

Skręcone jelito (1)

Biegunka (6)

Czerwony śluz z jelit (0)

PROSZĘ O RADE,ZESPÓŁ JELITA DRAŻLIWEGO I CIĄZA (4)

Krwawienie odbytnicze, krwawienie przy oddawaniu stolca (93)

krew w jelicie (4)

Biegunka od ponad miesiąca - ciąg dalszy (0)

Biegunki, luźne stolce (0)

krew w stolcu, ale utajonej brak? (0)

Czy to crohn? rak? zespół jelita nadwrazliwego? (5)

prosze o odpowiedz (1)

Biegunka

Biegunka
diarrhoea

Kapsydy rotawirusów w mikroskopie elektronowym
ICD-10 K58, K59.1 A09, K58, K59.1
MeSH D003967

Biegunka (łac. diarrhoea; potocznie rozwolnienie) – objaw kliniczny polegający na znacznym zwiększeniu liczby wypróżnień (wg WHO trzy lub więcej w ciągu doby[1]) lub zmianą konsystencji stolca na płynną bądź półpłynną. Biegunce może towarzyszyć stan ogólnego osłabienia, gorączka i kurczowe bóle brzucha. Stan chorobowy trwający do 14 dni określany jest jako biegunka ostra, natomiast utrzymanie się objawów chorobowych ponad 4 tygodnie kwalifikuje do rozpoznania biegunki przewlekłej.

Największym zagrożeniem dla zdrowia jest utrata wody oraz zaburzenia gospodarki elektrolitowej. W szczególności u dzieci biegunki szybko doprowadzają do zagrażającego życiu odwodnienia. Jest drugą (po zapaleniu płuc) pod względem częstości przyczyną umieralności dzieci poniżej 5 roku życia na świecie. Szacuje się, że w 2009 biegunka była przyczyną śmierci 1,5 mln osób z tej grupy wiekowej[2].


Diagnoza różnicowa

Biegunkę należy odróżniać od:

  • pseudobiegunki – częste oddawanie małych ilości stolca, powiązane z uczuciem potrzeby wypróżnienia (tenesmus)
  • nietrzymania stolca – związanym z brakiem kontroli nad funkcją zwieracza odbytu
  • tzw. "biegunki z przepełnienia" – przeciekania stolca o płynnej konsystencji przez zalegające masy kałowe[3]

Łącznie powyższe problemy występują z podobną częstotliwością co biegunka przewlekła i powinny być zawsze brane pod uwagę przy stawianiu ostatecznego rozpoznania.


Patogeneza

Biegunka ostra

Najczęstsza przyczyna biegunki ostrej to zaburzenia funkcji przewodu pokarmowego na tle zakażeń[4]:

  • wirusowych (rotawirusy, norowirusy, adenowirusy typ 40 i 41, astrowirusy)
  • bakteryjnych (szczepy Escherichia coli, rodzaje Campylobacter, Shigella, Salmonella, Aeromonas, Plesiomonas, Vibrio)
    • jako bezpośredni skutek infekcji bakteryjnej (m.in. biegunka podróżnych)
    • związanych z działaniem wytwarzanych przez niektóre gatunki toksyn (Vibrio cholerae, Escherichia coli)

Biegunka jest również częstym działaniem niepożądanym występującym przy stosowaniu wielu różnorodnych grup grup leków. M.in.:

Do rzadszych przyczyn należy spożycie toksyn (zatrucie grzybami, alkoholem etylowym, środkami owadobójczymi, arszenikiem, itp.) oraz: nadwrażliwość pokarmowa, niedokrwienne zapalenie okrężnicy oraz ostre zapalenie uchyłków.

Biegunka przewlekła

W zależności od mechanizmu biegunki te dzieli się na[5]:

Osmotyczne 
Efekt uszkodzenia jelit, błędów dietetycznych lub specyficznych defektów trawienia powodujących złe wchłanianie. Duży ładunek osmotyczny, efekt ustaje z zaprzestaniem żywienia. Przyczyny: celiakia, nietolerancja laktozy, substancje słodzące (sorbitol, mannitol czy ksylitol), niektóre leki (przeczyszczające, zobojętniające kwas solny, orlistat).
Sekrecyjne 
Wzrost wydzielania w jelicie cienkim lub spadek absorbcji. Wodniste stolce o dużej objętości, nie zmieniają konsystencji po zaprzestaniu jedzenia. Przyczyny: leki ( analogiczne jak w biegunce ostrej + przeczyszczające z grupy pobudzających); gruczolaki wydzielające hormony, np. VIPoma, rakowiak, gastrinoma; zespół rozrostu bakteryjnego.
Wysiękowe 
Stan zapalny powoduje wtórnie wzrost sekrecji i ucieczkę wody. Ślady śluzu, krwi, ropy; względnie duża zawartość elektrolitów, trwa po zaprzestaniu jedzenia. Przyczyny: przewlekłe zapalne choroby jelit (głównie wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna), rak okrężnicy, uszkodzenie jelit w wyniku działania: cytostatyków, niedokrwienia, napromieniowania, pierwotniaki jelitowe.
Tłuszczowe 
Rezultat nieprawidłowego trawienia tłuszczów. Stolce są tłuste, połyskliwe, trudne do spłukania wodą; specyficzny, gnilny zapach. Przyczyny: zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, zespół rozrostu bakteryjnego, celiakia, choroba Whipple'a, abetalipoproteinemia.
Motoryczne 
Wyróżniane tylko przez niektórych autorów. Objętość stolców normalna, istnieją trudności z ich wydaleniem. Przyczyny – patrz diagnostyka różnicowa.

Leczenie

Biegunka jest zwykle chorobą o krótkim przebiegu i zdolności do samoograniczania. Dlatego w leczeniu wystarczającym sposobem postępowania zwykle jest nawadnianie.

  • nawadnianie doustne – podawanie wody i elektrolitów w postaci tak zwanego Doustnego Płynu Nawadniającego (ang. ORS – Oral Rehydratation Solution) w przypadku biegunki o niewielkim lub średnim stopniu odwodnienia (poniżej 10%). Jest on roztworem chlorku potasu (1,5 g KCl/l), glukozy (13,5 g/l), soli kuchennej (2,6 g NaCl/l), dwuwodnego cytrynianu sodu (2,9 g/l)[6].

Dopuszczonymi w Polsce preparatami do doustnego nawadniania są: Humana Elektrolit, Gastrolit, Saltoral i Orsalit. Należy podkreślić, że stosowane niekiedy inne środki nawadniające (soki owocowe, herbata, coca-cola) nie powinny być stosowane, ze względu na znaczne odchylenia od zalecanej osmolalności.

  • nawadnianie dożylne w przypadku:
    • ciężkiego odwodnienia
    • występowaniu objawów wstrząsu
    • objawów zaburzeń świadomości
    • uporczywych wymiotów
    • braku poprawy pomimo właściwego nawadniania doustnego
  • realimentacja, czyli powrót do odżywiania doustnego, początkowo najlepiej zawierające kleik ryżowy, mus jabłkowy lub tzw. marchwiankę. U niemowląt ograniczanie podawania mleka nie wpływa na długość trwania biegunki[7][8].

Leki przeciwbiegunkowe

  • Leki działające na receptory opioidowe w jelitach – do objawowego leczenia biegunki ostrej i przewlekłej:
    • zawierające loperamid jako substancję czynną – początek działania przeciwbiegunkowego obserwuje się wyjątkowo szybko w porównaniu z innymi lekami przeciwbiegunkowymi, w ciągu jednej godziny od podania pojedynczej dawki 4 mg (2 tabletki) w przypadku osoby dorosłej; loperamid wiąże się z receptorem opioidowym komórek ściany jelita, hamując propulsywną perystaltykę i wydłużając czas pasażu jelitowego. Loperamid zwiększa spoczynkowe napięcie zwieracza odbytu, jednocześnie zmniejszając natychmiastową potrzebę wypróżnienia[9].
    • zawierające difenoksylat jako substancję czynną.

Istnieje jednak szereg zastrzeżeń, które poddają w wątpliwość przydatność tych specyfików w leczeniu biegunek o prawdopodobnym podłożu infekcjnym. Opóźniają on mianowicie usunięcie patogenów enteroinwazyjnych i zwiększają ryzyko wystąpienia reakcji typu HUS z powodu przedłużonego kontaktu z toksycznymi produktami bakterii[10].

  • Leki działające adsorpcyjnie, tzn. wiążące różne substancje znajdujące się w przewodzie pokarmowym:
    • zawierające węgiel leczniczy jako substancję czynną; węgiel leczniczy po podaniu doustnym wiąże różne substancje znajdujące się w przewodzie pokarmowym (toksyny bakteryjne, bakterie, leki, produkty gnilne, gazy jelitowe, substancje lecznicze) i w ten sposób uniemożliwia ich wchłonięcie z przewodu pokarmowego, ma zastosowanie w leczeniu biegunek, niestrawności i wzdęć oraz, w porozumieniu z lekarzem, w zatruciach lekami i innymi związkami chemicznymi[9]; w leczeniu biegunki stosuje się dawkę 4 g (10 – 13 tabletek 300 mg) w przypadku osoby dorosłej[9].
    • zawierające diosmektyt jako substancję czynną.
  • Leki zawierające substancje przeciwbakteryjne:

Błędem jest stosowanie leków o działaniu bakteriobójczym w leczeniu niepowikłanych biegunek ostrych[11]. Wystąpienie biegunki przewlekłej lub powikłanej biegunki ostrej (biegunka przebiegająca z temperaturą powyżej 38,5 °C, zwłaszcza z obecnością krwi w stolcu) lub stwierdzenie w badaniach dodatkowych dużej ilości leukocytów i/lub laktoferyny w stolcu są dopiero wskazaniem do ich włączenia.


Zobacz też


Przypisy

  1. UNICEF/WHO: Diarrhoea: Why children are still dying and what can be done. 2009. ISBN 978-92-806-4462-3. 
  2. whqlibdoc.who.int. W: World Health Organization [on-line].
  3. 40. Diarrhea and Constipation. W: Anthony S. Fauci, Dennis L. Kasper, Eugene Braunwald: Harrison's Principles of Internal Medicine 17ed.. New York: McGraw-Hill, 2008. DOI:10.1036/0071466339. ISBN 0-07-164114-9. 
  4. Nathan M. Thielman, M.D., M.P.H., and Richard L. Guerrant, M.D.. Acute Infectious Diarrhea. „N Engl J Med”, ss. 38-47, 2004. 
  5. Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne: stan wiedzy na rok 2010. Kraków: Medycyna Praktyczna. ISBN 978-83-7430-255-5. 
  6. New formulation of Oral Rehydration Salts (ORS) with reduced osmolarity
  7. KH. Brown, JM. Peerson, O. Fontaine. Use of nonhuman milks in the dietary management of young children with acute diarrhea: a meta-analysis of clinical trials.. „Pediatrics”. 93 (1), ss. 17-27, Jan 1994. PMID 8265318. 
  8. E. Gazala, S. Weitzman, Z. Weizman, J. Gross i inni. Early vs. late refeeding in acute infantile diarrhea.. „Isr J Med Sci”. 24 (3), ss. 175-9, Mar 1988. PMID 3286579. 
  9. 9,0 9,1 9,2 Praca zbiorowa: Indeks leków medycyny praktycznej. Kraków: Medycyna praktyczna, 2005. ISBN 83-7430-006-X. 
  10. DuPont HI, Hornick RB. „JAMA”. 226, ss. 1525-28, 1973. 
  11. dr med. Włodzimierz Zych: Biegunka (pol.). [dostęp 2011-07-02].


Tekst udostępniany na licencji Creative Commons.
Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Biegunka

Artykuły Wikipedii dotyczące medycyny, weterynarii i tematów pokrewnych nie mogą być traktowane jako porada medyczna ani jako opinia medyczna w przypadku jakiegokolwiek problemu zdrowotnego lub sposobu leczenia. Nawet jeżeli opis zawarty w artykule jest zgodny z aktualną wiedzą medyczną, może nie mieć zastosowania do konkretnego przypadku chorobowego, objawów czy terapii.

książki

Zespół jelita drażliwego Zespół jelita drażliwego
 
Domowe leki ziołowe. Leksykon Domowe leki ziołowe. Leksykon
 
Zioła w nalewkach leczniczych Zioła w nalewkach leczniczych
 
Biegunki i zaparcia Biegunki i zaparcia
 
Toksykologia żywności. Przewodnik do ćwiczeń Toksykologia żywności. Przewodnik do ćwiczeń
 
Choroba Leśniowskiego-Crohna i inne nieswoiste zapalenia jelit Choroba Leśniowskiego-Crohna i inne nieswoiste zapalenia jelit
 
Zespół ostrych zaburzeń oddechowych Zespół ostrych zaburzeń oddechowych
 
Zdrowa wątroba, zdrowe jelita Zdrowa wątroba, zdrowe jelita