informator medyczny

Bezsenność (agrypnia, asomia^[1]; łac. insomnia) – zmniejszona ilość bądź jakość snu powstała w wyniku: braku uczucia wyspania pomimo dostatecznej długości snu; częstego oraz przedwczesnego budzenia się, trudności w zaśnięciu.

Przewlekle trwająca bezsenność wpływa negatywnie na nastrój, zachowanie oraz wykonywanie zadań i jest przyczyną uczucia ciągłego zmęczenia; może być również przyczyną pogorszenia się jakości życia.

Według niektórych badaczy bezsenność może mieć rolę w powstawaniu niektórych odmian depresji lub je wywoływać.

Bezsenność pierwotna

Do rozpoznania bezsenności pierwotnej dochodzi wtedy, gdy bezsenność występuje co najmniej od miesiąca i nie jest spowodowana żadną chorobą somatyczną, zaburzeniem psychicznym, przyjmowanymi substancjami psychoaktywnymi (leki psychotropowe, alkohol, narkotyki) ani żadną z dyssomni.

Przyczyny

Jedną z głównych przyczyn bezsenności pierwotnej jest nieprawidłowa higiena snu. Do prawidłowej higieny snu należy:

• unikanie snu w ciągu dnia
• zastosowanie wysiłku fizycznego podczas dnia i odpowiedniej diety
• unikanie środków pobudzających (kofeiny, nikotyny) oraz alkoholu, zwłaszcza w godzinach wieczornych
• wykorzystywanie łóżka jedynie do spania i współżycia, a nie na przykład do oglądania telewizji czy czytania
• zachowywanie jednakowych godzin zasypiania i wstawania
• unikanie zajęć pobudzających przed snem (np. oglądania telewizji, grania w gry), a zamiast nich czytanie, bądź stosowanie technik relaksacyjnych
• zażywanie gorących kąpieli lub wypicie szklanki gorącego mleka przed położeniem się spać
• niespożywanie dużych posiłków przed snem
• zapewnienie jak największego komfortu w łóżku
• zapewnienie sobie ciszy w sypialni

Bezsenność wynikająca z innych przyczyn

Pierwotne zaburzenia snu

Do pierwotnych^{[uwaga 1]} przyczyn bezsenności zalicza się takie dyssomnie jak zaburzenia rytmu snu i czuwania oraz zespół bezdechu śródsennego oraz wszystkie zaburzenia zaliczane do parasomnii.

Zaburzenia psychiczne

Zaburzenia psychiczne mogące wywoływać bezsenność to:

• epizod depresji
• epizod manii
• schizofrenia
• zaburzenia lękowe
• zespół abstynencyjny

Choroby somatyczne

Bezsenność może występować w przebiegu takich chorób jak:

• choroby, w przebiegu których występuje ból
• zaburzenia krążeniowo-oddechowe
• schorzenia gruczołu krokowego, zapalenie dróg moczowych (związane z nocnym oddawaniem moczu)
• choroby tarczycy
• niewydolność wątroby i nerek
• uszkodzenia OUN

Zażywanie substancji psychoaktywnych

Przyjmowanie niektórych z substancji psychoaktywnych może spowodować występowanie bezsenności; do tych substancji należą:

• kofeina
• alkohol
• SSRI i niektóre leki przeciwpsychotyczne

Leczenie

W przypadku występowania bezsenności pierwotnej najważniejsze jest nauczenie pacjenta przestrzegania higieny snu; stosowanie leków w jej leczeniu ma niewielkie znaczenie.

W przypadku występowania bezsenności w przebiegu depresji należy zastosować leki przeciwdepresyjne o właściwościach uspokajających takich jak mirtazapina, tradozon czy amitryptylina.

Leki nasenne krótko zachowują swoją skuteczność – w ciągu dwóch tygodni wzrasta tolerancja organizmu na ich działanie. Jeżeli konieczne jest ich zastosowanie, powinno się ono odbywać krótko, nieregularnie (doraźnie). Najlepiej stosować krótko działające benzodiazepiny (np. temazepam), które nie powodują senności na drugi dzień i nie kumulują się w organizmie. Innymi krótko działającymi lekami psychotropowymi mającymi zastosowanie w leczeniu bezsenności są: zopiklon, zolpidem oraz zaleplon. Przy stosowaniu leków nasennych szybko wzrasta ich tolerancja oraz występuje możliwość wystąpienia bezsenności z odbicia.

Powikłania

Bezsenność może powodować czterokrotne zwiększenie ryzyka choroby niedokrwiennej serca^[2].

Uwagi

1. ↑ Nie mylić z bezsennością pierwotną, chociaż ona również zalicza się do zaburzeń snu wynikających z przyczyn pierwotnych, jednak innych, niż tutaj wymienione.

Przypisy

1. ↑ Internetowa Encyklopedia WIEM: Bezsenność. Onet.pl.
2. ↑ S Schwartz, W McDowell Anderson, SR Cole, J Cornoni-Huntley i inni. Insomnia and heart disease: a review of epidemiologic studies.. „Journal of psychosomatic research”. 47 (4), ss. 313-33, Oct 1999. PMID 10616226. 

Bibliografia

1. Alasdair D. Cameron: Psychiatria. Wyd. II. Wrocław: Urban & Partner, 2005, ss. 175-176, 178, seria: Crash Course. ISBN 978-83-8958-176-1.