informator medyczny

Angiologia (z grec. ἀγγεῖον "angeion" – "naczynie") – nauka o układzie naczyniowym i limfatycznym oraz ich chorobach. Jest podspecjalnością interny oraz chirurgii.

Angiologia zajmuje się powstawaniem, epidemiologią i diagnozą, konserwatywną i interwencyjną terapią, rehabilitacją i zapobieganiem chorobom tętnic, żył i naczyń limfatycznych. Została ona utworzona w Niemczech przez profesora Maxa Ratschowa (1904–1963), który od 1954 aż do śmierci był dyrektorem kliniki w Darmsztadzie i założył tam pierwszą na świecie klinikę angiologii. Angiologia jest najmłodszą gałęzią medycyny wewnętrznej.

Zakres

Dokładne oddzielenie tej dziedziny od innych kierunków nauki lub ich poddziedzin nie jest możliwe i nie stanowi celu. Choroby naczyń wieńcowych są jednakże domeną kardiologów. Chorobami naczyniowymi związanymi z centralnym systemem nerwowym zajmują się neurolodzy i neurochirurdzy. Przy chorobach systemu żylnego takich, jak żylaki lub zespół posttrombotyczny i choroby naczyń limfatycznych istnieją wspólne aspekty z innymi dziedzinami np. z dermatologią. Chirurgia wieńcowa jest obszarem chirurgii i nie należy do angiologii. Przy wielu angiologicznych obrazach chorób istnieje ścisła współpraca z innymi obszarami specjalistycznymi medycyny.

Obrazy chorób

Na podstawie odpowiednich obrazów chorób można wyodrębnić dwie grupy: choroby tętnic i choroby żył, gdzie tętnice i tętniczki, jak także naczynia włosowate stanowią spoiwa łączące części odprowadzające systemu krążenia, żyły i naczynia limfatyczne (lub system limfatyczny).

Choroby tętnic

W 90-95% przyczyną chorób tętnic jest miażdżyca z rozwiniętymi zwężeniami lub zamknięciami. Z uwagi na częstotliwość występowania oraz relewancję należy szczególnie wspomnieć następujące zaburzenia:

• zaburzenia ukrwienia kończyn tętnic miednicy i nóg
• zwężenie tętnicy szyjnej (Arteria carotis communis)
• zwężenie tętnic nerek oraz tętnic trzewi

Tętnice obręczy kończyny piersiowej i ramion są raczej rzadko dotknięte miażdżycą. Poza zwężeniami naczyń, wskutek miażdżycy poprzez osłabienie struktury ścian naczyń może dojść także do poszerzenia naczyń, co od pewnego ich rozmiaru jest określane mianem tętniaka. Z powodu zagrożenia naderwania ścian naczyń (rozerwania) lub odkładania zakrzepniętej krwi w tętniaku i następnie uwolnienia jej (zator) znaczenie mają przede wszystkim poszerzenie:

• tętnicy piersi i brzucha (aorta),
• tętnic miednicy
• tętnice zagłębień podkolanowych

W porównaniu do miażdżycy tętnic do rzadkich przyczyn chorób tętnic należą także:

• zatory
• zranienia naczyń
• skutki napromieniowania i zapalenie naczyń

Szczególną formą zapalenia naczyń jest Thrombangiitis obliterans, która w swoim przebiegu często przeistacza się w miażdżycę.

Funkcjonalne zaburzenia dopływu krwi nie są skutkiem uszkodzenia naczyń (także zwężenia lub zamknięcia), ale wynikiem niewłaściwego sterowania systemem naczyń. Typowe obrazy chorób to:

• Zespół Raynauda
• Akrocyjanoza
• Bolesny rumień kończyn ((łac.) erythromelalgia)

Symptomy Raynauda mogą także wystąpić przy systemowych chorobach, w sensie towarzyszącego zapalenia naczyń, jak np. toczeń rumieniowaty ((łac.) Lupus Erythematosus) lub miażdżyca. Przyjmowanie leków zawierających ergotaminę, które stosowane są w niektórych formach migreny, mogą przede wszystkim w wypadku przedawkowania doprowadzić do wyraźnego skurczu naczyń tętniczych, co może skutkować nieodwracalnymi szkodami. Stopa cukrzycowa jest częściowo skutkiem zaburzonego dopływu krwi. Przede wszystkim chorobę tą wywołują uszkodzenia nerwów i szkieletu stopy.

Literatura

(na podst. niemieckojęzycznej wersji Wikipedii)

• Hermann Berger; Peter Pickel; Wolfgang Weiß, Volume 1 Endovaskuläre Revaskularisation der Beckenstrombahn ISBN 3-13-105921-4
• Hans Christoph Diener, 100 Fragen und 100 Antworten, ISBN 3-13-132961-0
• Ernst Pilger, Standards in Klinik, Diagnostik und Therapie, ISBN 3-13-130631-9
• Franz Aichner, Ein interdisziplinärer Leitfaden für Grundlagen, Klinik und Management, ISBN 3-13-129861-8
• Edward I. Bluth; Peter H. Arger; Carol B. Benson; Philip W. Ralls, A Practical Approach to Clinical Problems, ISBN 3-13-129141-9
• Kurt Huck, Nach den Richtlinien der DEGUM und der KBV, ISBN 3-13-115371-7
• Hans-Wolfgang Menges; Hubert Mörl, Gefäßkrankheiten in der Praxis, ISBN 3-13-114657-5
• Horst-E Gerlach; Eberhard Rabe, Empfehlungen zur differenzierten Diagnostik und Therapie phlebologischer Krankheitsbilder, ISBN 3-13-119231-3
• Doris Neuerburg-Heusler; Michael G. Hennerici, Gefäßdiagnostik mit Ultraschall Lehrbuch und Atlas, ISBN 3-13-707503-3
• Malte Ludwig, Angiologie in Klinik und Praxis, ISBN 3-13-110191-1
• Alexander Sturm; Jürgen Chr Reidemeister, Checkliste Angiologie, Hypertonie, Hypotonie, ISBN 3-13-617803-3
• Bruce A. Perler; Gary J. Becker, Vascular Intervention, ISBN 3-13-108041-8
• Dieter Liermann; Johannes Kirchner, Angiographische Diagnostik und Therapie, ISBN 3-13-108311-5

Linki zewnętrzne

• Polskie Towarzystwo Angiologiczne
• Acta Angiologica – oficjalne pismo Polskiego Towarzystwa Angiologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej
• Towarzystwo Chirurgii Naczyniowej