informator medyczny

Amalgamat stomatologiczny - amalgamat rtęci ze srebrem, cyną, miedzią, kadmem oraz niekiedy cynkiem, stosowany w stomatologii jako wypełnienie, głównie w ubytkach klasy I, II i V. Obecnie notuje się odchodzenie od stosowania amalgamatu w dentystyce z uwagi na względy estetyczne (metaliczny kolor wypełnienia kontrastuje z tkanką zęba), narażenie lekarzy i pacjentów na kontakt z toksyczną rtęcią oraz ze względów środowiskowych (emisja rtęci do atmosfery wskutek kremacji zwłok ludzkich).

Ocena materiału

Zalety

• wytrzymałość - największa wśród wypełnień, większa od szkliwa (odporność na ściskanie po dniu od założenia - powyżej 400 MPa)
• duża łatwość zakładania w ubytku (możliwość kondensowania)
• rozszerzanie przy twardnieniu - niskie ryzyko próchnicy wtórnej
• wysoka trwałość (30, a nawet do 40 lat)
• nietoksyczny dla miazgi ani dziąsła

Wady

• brak wiązania materiału ze szkliwem i zębiną (adhezja)
• wymagają nadania ubytkowi kształtu retencyjnego (podcięć) w obrębie zdrowych tkanek zęba w celu utrzymania się w nim materiału
• nieodpowiednia barwa
• możliwość przebarwień zębów
• bardzo dobre przewodnictwo ciepła - powoduje, że może być odczuwany ból przy przyjmowaniu bardzo gorących lub zimnych posiłków
• wymaga zastosowania cementu jako podkładu
• oddziaływanie elektrochemiczne pomiędzy różnymi metalami w jamie ustnej zawartymi w wypełnieniu oraz w protezie dentystycznej

Toksyczność

Co pewien czas podnoszone są głosy o toksyczności amalgamatu jako wypełnienia stomatologicznego (tzw. wojny amalgamatowe). Jednak badania wykazują, że są to opinie znacznie przesadzone i wiążą się najczęściej z próbą wprowadzenia na rynek substytutu amalgamatu. Amalgamat jest toksyczny podczas zarabiania i zakładania materiału, ponieważ tylko wtedy rtęć występuje częściowo w postaci niezwiązanej z metalami. Aby ograniczyć możliwość negatywnych skutków dla pacjenta i stomatologa w czasie zakładania wypełnienia obecnie stosuje się amalgamaty kapsułkowane, zmniejszając narażenie na kontakt z rtęcią.

Najbardziej podatni na szkodliwe działanie niezwiązanej rtęci są stomatolodzy, gdyż mają oni najbliższy i najdłuższy kontakt z parami tego pierwiastka.

W ciągu ostatnich lat pojawiają się publikacje naukowe obalające dotychczasowy pogląd o braku szkodliwości amalgamatów, zwłaszcza u osób uczulonych na rtęć i o większej wrażliwości na rtęć. U nich amalgamat może być znaczącym czynnikiem współodpowiedzialnym za ich problemy zdrowotne.

Wg badań z 2008 roku, MRI i używanie telefonów komórkowych prowadzi do zwiększenia stężenia rtęci w ślinie i moczu osób posiadających wypełnienia amalgamatowe o ok. 25% w stosunku do osób niepoddanych działaniu ww. czynników^[1]. Wyniki te, opublikowane w czasopiśmie Pakistan Journal of Biological Sciences (spoza listy filadelfijskiej), nie zostały jak dotąd (2010) potwierdzone.

Szok galwaniczny

Folia aluminiowa w kontakcie z wypełnieniem amalgamatowym przy udziale śliny, zawierającej jony elektrolitów może stworzyć miniogniwo galwaniczne, a tym samym spowodować przepływ niewielkiego prądu elektrycznego, niejednokrotnie bardzo bolesny dla unerwionej miazgi zęba.

Przypisy

1. ↑ S.M.J. Mortazavi, E. Daiee, A. Yazdi, K. Khiabani, A. Kavousi, R. Vazirinejad, B. Behnejad, M. Ghasemi, M. Balali Mood. Mercury Release from Dental Amalgam Restorations after Magnetic Resonance Imaging and Following Mobile Phone Use. „Pakistan Journal of Biological Sciences”. 11 (8), ss. 1142-1146, 2008. doi:10.3923/pjbs.2008.1142.1146 (ang.). 

Bibliografia

• Robert G. Craig, John M. Powers, John C. Wataha Dental materials. Properties and manipulation Wydawnictwo Mosby Inc., 2000 ISBN 0-323-00512-8; polskie wydanie Materiały stomatologiczne pod redakcją Honoraty Limanowskiej-Shaw, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wrocław 2000 ISBN 83-87944-56-4

Zobacz też

• amalgamat