informator medyczny

Acetylocholina (ACh) – organiczny związek chemiczny, ester kwasu octowego i choliny.

W organizmach żywych związek ten jest neuromediatorem syntetyzowanym w neuronach cholinergicznych. Prekursorem acetylocholiny jest cholina, która przenika z przestrzeni międzykomórkowej do wnętrza neuronów.

Cholina ulega estryfikacji, tj. przyłączeniu reszty kwasu octowego do acetylocholiny przy udziale enzymu acetylotransferazy cholinowej. Powstała acetylocholina jest uwalniana z zakończeń presynaptycznych do przestrzeni synaptycznej przez dopływające impulsy nerwowe, a część jej jest magazynowana w ziarnistościach neuronów. Po wydzieleniu z zakończeń presynaptycznych acetylocholina działa na receptory znajdujące się w zakończeniach postsynaptycznych i jest bardzo szybko rozkładana przez enzym acetylocholinesterazę.

Jest to jedyny mechanizm unieczynniania acetylocholiny. Szybkość syntezy acetylocholiny zależy od stężenia choliny oraz acetylocholiny w neuronie. Związki fosforoorganiczne (tj. sarin, soman) mają zdolność do inhibicji acetylocholinesterazy, co warunkuje ich toksyczność.

Istnieją 2 typy receptorów cholinergicznych:

• nikotynowe (N) - są wbudowane w błonę komórki zwoju autonomicznego
• muskarynowe (M) - występujące w synapsach obwodowych zakończeń przywspółczulnych, są one wbudowane błonę komórki efektorowej.

Acetylocholina między innymi:

• powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych,
• obniża ciśnienie krwi
• zwalnia częstość akcji serca
• zmniejsza siłę skurczu mięśnia sercowego
• powoduje skurcze mięśni gładkich oskrzeli, jelit i pęcherza moczowego
• powoduje zwężenie źrenic
• pobudza zwiększenie wydzielania gruczołów
• wyzwala skurcz mięśni prążkowanych (receptory nikotynowe)

Acetylocholina nie ma obecnie zastosowania leczniczego ze względu na nieswoiste, zbyt toksyczne i bardzo krótkie działanie. Stosowane są natomiast inne estry choliny.

Przypisy

1. ↑ Acetylocholina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.